Sườn khung chính của đoạn cốt truyện này đã viết xong, rốt cuộc tôi cũng có thể chia sẻ đôi điều.
Nhân vật Charlie lấy nguyên mẫu từ tác phẩm *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London* của Orwell.
Ban đầu tôi tìm đọc cuốn sách này chủ yếu là muốn tìm kiếm một số chi tiết về sự nghèo khó và đói khát.
Dù sao thì hồi nhỏ, điều kiện gia đình tôi tuy không mấy khá giả, nhưng cũng chỉ dừng ở mức túng quẫn chứ chưa tới mức phải chịu đói chịu khát.
Muốn viết thật chân thực, tôi cần phải hấp thụ dưỡng chất từ các thể loại báo cáo văn học, phỏng vấn báo chí và truyện ký nhân vật.
Ừm, những tài liệu tham khảo còn lại tôi sẽ đề cập ở phần sau.
Trong quá trình lật mở cuốn *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London*, tôi đã đọc được một câu chuyện có thật về một người tưởng mình đang bái phụng thánh nhân, ai ngờ lại là một kỹ nữ, nhưng rốt cuộc người đó lại thực sự đổi vận và không bị chết đói.
Phản ứng đầu tiên của tôi là: Ối chà, cái này mang đậm cảm giác tâm linh kỳ dị quá đi chứ, càng ngẫm càng thấy nổi gai ốc!
Nếu đoạn này kết hợp thêm vấn đề của chính kỹ nữ đó cùng những vận xui tiếp theo, chẳng phải sẽ thành một câu chuyện tiêu chuẩn trong thế giới Quỷ Bí sao?
Đến khi tôi cố ý tái hiện phân đoạn này trong truyện, đại đa số độc giả cũng nảy sinh suy nghĩ “chắc chắn chuyện này có vấn đề”, hệt như tôi lúc đó.
Điều này cũng phù hợp với mục đích sáng tác của tôi: kết hợp những sự kiện có thật trong lịch sử với hệ thống phi thường, nhằm đạt tới hiệu quả “trong thực có ảo, lấy thực dẫn ảo”.
Từ thời điểm bắt đầu viết Quỷ Bí, tôi đã duy trì phong cách này rồi.
Nhưng khi ấy, có lẽ nhờ việc kịp thời nhắc tới nguyên mẫu nhân vật, hoặc sử dụng những sự kiện lịch sử mà ai ai cũng quen thuộc như thảm họa sương mù London, nên không ai thắc mắc gì.
Ban đầu, tôi chỉ xem câu chuyện bái kỹ nữ như một tư liệu tham khảo chứ chưa quyết định bắt buộc phải dùng.
Cho tới khi tôi đi sâu vào chi tiết thiết lập về Ngoại Thần và tra cứu nguồn gốc từ vựng của Lilith, tôi mới vô tình đọc được một tư liệu:
Theo truyền thuyết ở vùng Syria, có bảy Tình Dục Chi Linh gồm cả nam lẫn nữ: một nữ tên là Lilith, một nam tên là Lilin, năm linh thể còn lại đều mang tên bắt đầu bằng “Li+...”.
Chúng có thể giao hợp với con người trong mơ, khiến nạn nhân kiệt sức và chịu nhiều dằn dặt.
Về sau, do lòng chiếm hữu, chúng sẽ tự coi mình là vợ hoặc chồng của nạn nhân, rồi xuất phát từ sự đố kỵ mà gây hại cho người bạn đời thực sự của đối phương. — Nguồn trích từ trang 107 cuốn *Phù Thủy: Một Lịch Sử Đáng Sợ*.
Đọc tới đây, trong đầu tôi liền nảy ra ý nghĩ:
Mộng giao, tình dục, lòng chiếm hữu, đố kỵ...
Mẫu Thụ, ngươi còn chối đây không phải người của ngươi sao!
Sau khi đưa Tình Dục Chi Linh kết hợp với khái niệm tinh linh cây để làm Danh Sách 5 của con đường Mẫu Thụ, tôi cũng nảy ra nguồn cảm hứng về cách xử lý tư liệu bái kỹ nữ kia, đồng thời định hình được hướng phát triển cho các tình tiết tiếp theo.
Nhờ vậy, tôi mới quyết định đưa nó vào câu chuyện.
Ban đầu, tôi tính biến tấu tư liệu này đi một chút để tránh việc người đọc vừa nhìn đã nhận ra nguồn gốc.
Nhưng ngẫm lại, làm vậy lại không ổn.
Như thế độc giả lại tưởng đây là do tôi tự bịa ra, khác nào triệt hạ giá trị từ cuộc đời thực của người khác?
Điều tôi cần là khiến người đọc vừa nhìn vào liền nhận ra ngay xuất xứ của nó.
Một mặt, đây là cách tri ân rõ ràng, tránh gây hiểu lầm; mặt khác, nó giúp độc giả phát hiện ra đây vốn là sự kiện lịch sử có thật, để rồi càng ngẫm càng thấy rợn người.
Việc này hoàn toàn ăn khớp với mục đích sáng tác của tôi.
Chính vì suy nghĩ đó, tôi mới cố gắng tái hiện nguyên vẹn giai thoại bái kỹ nữ kia, từ đó dẫn ra các tình tiết tiếp theo: việc Tình Dục Chi Linh khiến người vợ hoặc nhân tình phải bỏ mạng, còn bản thân nhân vật thì suýt nữa rơi vào cảnh mất mạng.
Ban đầu tôi dự định đợi đến khi viết rõ Danh Sách thuộc Mẫu Thụ và giải thích mục đích sáng tác mà không sợ tiết lộ trước cốt truyện rồi mới ghi rõ nguồn gốc tư liệu.
Không ngờ điều này lại gây ra đôi chút bối rối cho một số độc giả.
Còn về chi tiết Charlie được phú bà bao nuôi và có được Sợi Dây Chuyện kim cương, thực ra nó chẳng liên quan mấy đến *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London*.
Tuy trong cuốn sách kia cũng có phân đoạn tương tự, nhưng cái kết lại là vị phú bà báo cảnh sát chuyện Sợi Dây Chuyền kim cương bị mất trộm, khiến nhân vật bị bắt gông vào tù.
Tôi viết đoạn cốt truyện này, thứ nhất là để hưởng ứng trò đùa “phú bà ơi, bao nuôi tôi đi”; thứ hai là cần phải cho Charlie một người tình, nếu không thì chẳng thể nào dẫn dắt đến sự đố kỵ của Tình Dục Chi Linh; thứ ba là... ừm, mọi người không nhận ra sao?
Bản chất cốt lõi của đoạn này chính là tác phẩm *Sợi Dây Chuyền* của Maupassant đấy!
Việc dốc sức chịu đựng đủ mọi đắng cay vì một thứ giả dối, để rồi cuối cùng mới ngộ ra sự mỉa mai của sự giả dối ấy.
Chính vì là *Sợi Dây Chuyện*, nên tôi mới chọn Sợi Dây Chuyện kim cương thay vì đổi sang một vật có giá trị khác, nhằm phân biệt rõ ràng với *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London*.
Nhân tiện nói thêm, tác phẩm *Le Horla* vào những năm cuối đời của Maupassant thực sự mang đậm màu sắc lảm nhảm của một bệnh nhân tâm thần.
Nếu không phải ông sống trước thời Lovecraft, tôi đã nghi ngờ liệu có phải ông từng bị Cthulhu “hỏi thăm” rồi hay không.
Tên gọi Charlie cũng xuất xứ từ *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London*, nhưng không phải là người đã bái kỹ nữ mà là một nhân vật khác.
Vì tôi thích khẩu khí, giọng điệu và sự nhiệt tình của nhân vật ấy khi trò chuyện, nên tôi chỉ mượn phong cách chứ không bê nguyên xi nội dung hay lời thoại.
Tất nhiên, để mọi người dễ dàng nhận ra, tôi cũng đã thêm đặc điểm “tay ngắn” vào nhân vật.
Còn chuyện đôi vợ chồng già nghèo khổ bán bưu thiếp, trong *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London* đúng là có nguyên mẫu nhân vật, nhưng chỉ vẻn vẹn một dòng ngắn ngủi.
Nó thiếu đi những chi tiết cần thiết, không thể đáp ứng được ý đồ khắc họa chủ đề “lão vô sở y” mà tôi mong muốn.
Mãi tới sau này, khi đọc được định nghĩa về “mỹ nhân học viện lề đường” trong các tài liệu khác, thấy nhiều bài giới thiệu về những kẻ bán bưu thiếp giả làm ảnh đồi trụy, cùng những ghi chép về việc cảnh sát truy quét thợ ảnh và thương nhân in khắc bản chui, tôi mới quyết định đưa tư liệu này vào để khai thác câu chuyện đằng sau, qua đó mở rộng thêm các suy đoán và góc nhìn của cá nhân tôi.
Nhiều người lấy *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London* ra để bàn luận, nhưng có lẽ đã quên mất lời Orwell từng nói ở cuối phần một: “Nếu ai có thời gian, thiết nghĩ nên viết một cuốn tiểu sử cho một trong những con người này, đó hẳn sẽ là một việc rất thú vị.”
Bản thân tôi sẽ không bất tự lượng lực mà đi viết truyện ký cho những bóng hình nhân vật trong các tác phẩm văn học kinh điển.
Tôi chỉ mượn cái vỏ ấy để kể câu chuyện của riêng mình và gửi gắm vào đó nhiều ý tưởng hơn mà thôi.
Những tư liệu khác được dùng đến đều là các chi tiết chân thực nhằm tái hiện cái đói và sự nghèo khổ, tôi xin phép không nhắc thêm nữa.
À đúng rồi, chi tiết vỗ nhẹ lên má để tạo sắc hồng hào, ban đầu tôi tính viết nó song song với một chi tiết trong cuốn tài liệu khác.
Nhờ vậy mới tạo được sự tương phản và tính mỉa mai sâu sắc.
Thế nhưng do thiếu đi sự chuyển dịch góc nhìn nhân vật tự nhiên mà Hội Tarot mang lại, tôi đành phải nuối tiếc từ bỏ.
Chi tiết đó là: Vào thời Napoléon III, một vị công tước đã bị kẻ lừa đảo gạt gẫm, liên tục uống loại thuốc có chứa thạch tín dẫn đến tử vong, mà mục đích của ông ta chỉ là để làn da mình trở nên trắng trẻo hơn.
Điều này tạo nên sự đối lập cực kỳ sắc nét với việc người nghèo phải tự vỗ vào mặt để tạo ra vẻ hồng hào giả tạo.
Ừm, nguồn trích có lẽ là cuốn *Ấn Tượng Paris*, tác phẩm nói về sự ra đời và phát triển của trường phái ấn tượng.
Trong đó cũng có không ít chi tiết lịch sử thú vị về các nhân vật, sau này rất có thể tôi sẽ dùng tới.
Thêm vào đó, ở phần sau chắc chắn tôi sẽ tiếp tục khai thác một nguyên mẫu nhân vật nữa trong *Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London*.
Nguyên văn về người này cũng chỉ có một câu ngắn gọn, nhưng tôi cảm thấy đằng sau đó ẩn chứa rất nhiều, rất nhiều câu chuyện — những câu chuyện khiến người ta phải ngậm ngùi và xót xa.
Đợi sau khi viết xong, tôi sẽ bật mí cho mọi người biết đó là ai.
Thói quen của cá nhân tôi là: nếu trích dẫn trực tiếp nguyên văn hoặc câu từ có chỉnh sửa đôi chút, tôi sẽ ghi chú thẳng ở cuối chương; còn nếu mượn nguyên mẫu nhân vật, vật phẩm hay sự kiện lịch sử, tôi sẽ tổng hợp và nhắc tới ở phần tổng kết cuối mỗi quyển.
Nếu không làm vậy mà chương nào cũng ghi chú, có những chương sẽ phải gắn tới mười mấy hai mươi cái chú thích mất.
Dù sao thì cho tới thời điểm hiện tại, từng món ăn, tên loại rượu, câu chuyện truyền thuyết, chi tiết đô thị, nghi thức phép thuật, văn hóa dân gian hay phong thổ nhân tình xuất hiện trong truyện đều có căn cứ xuất xứ rõ ràng.
Ví dụ như Máy Đo Kẻ Ngốc, Paris thời kỳ đó quả thực tràn ngập những kẻ thích tìm niềm vui.
Lại ví dụ như việc một người phụ nữ chấp nhận kết hôn với tử tù để giúp anh ta nhận được lệnh ân xá có nguồn từ trang 11 cuốn *Lịch Sử Cà Phê Paris*.
Tài liệu còn đề cập đến một tên Tội Phạm, dù được người ta cầu hôn nhưng vì thấy đối phương quá xấu xí nên đã thốt lên với đao phủ: “Huynh đệ, mau treo cổ tôi lên đi!
Xin anh đấy!”— đúng là một trường hợp thực tế về kẻ mê nhan sắc mà chết vì xem mặt!
Ừm, rất nhiều truyền thuyết và ngạn ngữ ở Quyển 1 đều xuất phát từ tác phẩm *Montaillou*.
Cuốn sách này là sản phẩm nghiên cứu dựa trên các bản ghi chép thẩm vấn do một vị Giáo hoàng để lại, tái hiện chân thực phong thổ nhân văn cùng những chi tiết sinh hoạt của ngôi làng Montaillou ở miền Nam nước Pháp.
Nhân vật Cha sở cũng là nguyên mẫu được trích xuất từ đó, thế nên tôi mới cảm thán: Người Pháp các người thật là phong lưu quá đi!
Hồi tổng kết Quyển 1, vốn dĩ tôi định nhắc tới *Montaillou*, nhưng vì đang ở ngoài đường, lại phải gõ chữ bằng điện thoại trong lúc vội vã nên đã bỏ sót mất.
Điều khi ấy tôi muốn chia sẻ là: Các bạn ơi, rất nhiều yếu tố ở Quyển 1 không phải tôi đang chơi chữ hay đùa giỡn đâu!
Ví dụ như chi tiết “chín con bò kéo quan tài” hoàn toàn không phải trêu chọc “chín con rồng kéo quan tài” của anh Đông đâu nhé, đó là truyền thuyết lịch sử có thật ở vùng Montaillou đấy.
Trí tưởng tượng của con người đôi khi quả thực có nét tương đồng như vậy.
Cuối cùng, tôi xin liệt kê sơ lược danh sách các tài liệu tham khảo:
*Montaillou*
*Cành Vàng*
*Ký Sự Cùng Thuẫn Ở Paris Và London*
*Ấn Tượng Paris*
*Phù Thủy: Một Lịch Sử Đáng Sợ*
*Lịch Sử Cà Phê Paris*
*Những Người Khốn Khổ*
*Nông Dân*, *Lão Goriot* của Balzac
*Le Horla*
*Quân Chủ Và Nhà Thầu*
*Lịch Sử Nước Pháp Qua Món Tráng Miệng*
*Quần Chúng Trong Đại Cách Mạng Pháp*
*Từ Bình Minh Đến Suy Tàn: 500 Năm Đời Sống Văn Hóa Phương Tây, Từ 1500 Đến Nay*
*Nhân Dân Pháp: Lịch Sử Bốn Thời Kỳ, Năm Vùng Miền*
*Hành Trình Tinh Hoa Ẩm Thực Pháp*
*Hầm Mộ Dưới Lòng Đất: Lịch Sử Ngầm Của Paris*
*Người Mỹ Ở Paris*
*Lịch Sử Phong Trào Công Nhân Pháp*
*Paris Thất Thủ: Vòng Vây Và Công Xã*
*Lịch Sử Nước Pháp Qua Món Tráng Miệng Pháp*
*Paris, Thủ Đô Thế Kỷ 19*
*Văn Học Chui Thời Kỳ Chế Độ Cũ Ở Pháp*
*Những Câu Chuyện Giật Gân Thời Victorian*
*Công Xã Paris: Chính Quyền Vô Sản Đầu Tiên Trên Thế Giới*
*Ngày Xưa Tiền Có Giá Bao Nhiêu*
*Cuộc Khởi Nghĩa Công Nhân Lyon Ở Pháp*
*Paris, London Và New York Cùng Tưởng Tượng Về Dân Số Đô Thị Thế Kỷ 19*
*Lịch Sử Nông Thôn Pháp*
*Lịch Sử Giới Văn Nhân Pháp Coi Thường Nhau*
*Những Người Phụ Nữ Thắp Sáng Paris*
*Phép Thuật Wicca*
*Hướng Dẫn Thần Bí Học Phương Tây*
*Toàn Thư Tarot*
*Khi Thần Bí Học Đến Gõ Cửa*
*Bầu Trời Bên Trong*
*Bình Minh Vàng*
*Thần Học Hệ Thống*
*Nữ Phù Thủy Thời Trung Cổ*
*Làm Thế Nào Để Đọc Đúng Một Cuốn Sách Nấu Ăn Thời Trung Cổ*
*Kiến Trúc Thời Victorian Và Edwardian*
*Paris Của Hemingway*
*Những Người Dưới Đáy Xã Hội*
*Lịch Sử Kinh Tế Xã Hội Châu Âu Thời Trung Cổ*