Ngọn đèn dầu lạc trên bàn con leo lét cháy, thỉnh thoảng nổ tanh tách một tiếng nhỏ giữa màn đêm tĩnh mịch của phủ An phủ sứ.
Diệu Hoa khẽ day hai bên thái dương, ngón tay thon dài lướt dọc theo từng trang sổ chi tiêu của gia phủ trong tháng qua.
Tiền mua lụa, gạo thịt, tiền thuốc thang cho kẻ ăn người ở, tiền tiếp khách của phụ thân… tất cả đều rành rọt, mực son điểm đỏ không sót một ly.
Nàng lật đi lật lại mục chi bất thường, đôi mày thanh tú khẽ nhíu lại.
Hoàn toàn không có khoản nào ba mươi quan.
Thậm chí một quan, vài trăm đồng cũng không hề hao hụt.
Sáng nay, khi Đinh Lãng đặt trọn ba mươi quan tiền đồng sáng loáng trả dứt nợ cho tên Lý Hắc ngay trước mặt phụ thân, Diệu Hoa đã đinh ninh chàng rể ở rể kia bằng cách nào đó đã thụt két phủ, hoặc lén trộm đồ đem cầm cố.
Nhưng khắp gian nhà kho, từ đồ đồng đến gấm vóc, hòm xiểng vẫn nguyên niêm phong.
Kho bạc của phủ do đích thân nàng kiểm soát mỗi tối, từng xâu tiền khóa kỹ dưới hòm sắt đáy kép, không vơi lấy một đồng.
Hắn đào đâu ra ba mươi quan chỉ trong mười ngày ngắn ngủi?
Ánh mắt nàng dời sang góc án thư, nơi đặt mảnh ván mỏng bằng gỗ thông ban chiều nhặt được gần chái kho sau phủ.
Trên mặt gỗ nhẵn thín chi chít những vệt than cạo nhọn vạch ngang dọc thành từng ô vuông vức kỳ lạ.
Diệu Hoa cầm mảnh ván đưa sát ngọn đèn.
Cách ghi chép này nàng chưa từng thấy ở bất kỳ nha môn hay phường buôn nào.
Hắn không chép dọc theo lối cổ, mà kẻ từng cột: cột chi tiền mua hũ gốm, ống đồng, bã trấu, củi đun; cột thu tiền bán nước cất cho “quán Cây Đa”; cột giữa là các con số trừ cấn rành mạch, tính ra từng phân từng lẻ.
Ở góc dưới cùng bên phải, hắn ngoáy hai chữ bằng bút than đậm nét, xiêu vẹo mà dứt khoát: “Lãi ròng”.
Lãi ròng?
Nàng đọc thầm hai chữ ấy trên môi, lòng gợn lên mối hoài nghi khó tả.
Chữ “lãi” thì nàng hiểu, nhưng chữ “ròng” ghép vào đây lại mang một vẻ rốt ráo, dứt khoát đến lạnh lùng—như thể đã bóc sạch mọi hao hụt để chắt lại phần cốt lõi nhất.
Một kẻ suốt ngày chỉ biết cúi đầu chịu nhục, ăn bám họ Vũ, cớ sao lại rành rẽ lối tính toán kỳ quặc mà chặt chẽ đến mức này?
Chợt có tiếng bước chân nhẹ lướt trên sàn gỗ ngoài hành lang.
Tiếng guốc gõ dè dặt, dường như là của kẻ vừa từ phía chái kho đi về phòng ngủ phía đông.
Tim Diệu Hoa giật thót.
Nàng vội vàng gom xấp sổ da bò dày cộp trên bàn—những trang sổ chép tỉ mỉ số thóc thuế vụ chiêm của toàn bộ lộ Hồng mà phụ thân bí mật giao riêng cho nàng rà soát—nhét vội xuống dưới chiếc gối gấm thêu hoa sen.
Nàng kéo mép chăn che khuất, rồi nhanh tay lật úp mảnh ván than xuống mặt bàn, ngón tay vẫn vương một vệt muội đen chưa kịp lau sạch.
Bóng người bên ngoài dừng lại một thoáng trước khe cửa sổ dán giấy bản, ngập ngừng như muốn gõ, rồi lại lẳng lặng cất bước đi qua.
Diệu Hoa ngồi im trong bóng tối chập chờn, bàn tay đè lên mép gối cứng cộm, nghe rõ tiếng thở dồn dập của chính mình.
Sáng hôm sau, không khí nơi sảnh đường phủ An phủ sứ nặng trĩu.
Trầm hương trong đỉnh đồng tỏa khói mỏng quanh chiếc sập gụ, nơi phụ thân nàng ngồi lặng lẽ lần tràng hạt mun.
Diệu Hoa nép sau bình phong gấm, tay siết nhẹ mép vạt áo.
Nàng kín đáo nhìn Lãng.
Chàng vẫn đứng chùng lưng theo thói quen của kẻ ở rể, nhưng ánh mắt không còn vẻ đờ đẫn cúi gằm như trước.
Bàn tay trái bọc kín lớp vải thô giấu sau lưng, dường như vết bỏng ở lò rèn vẫn còn nhức nhối.
“Hôm qua đệ trả nợ rốt ráo ba mươi quan, người ngoài nhìn vào ngỡ đệ trúng lộc trời,” Vũ Trọng Đạt phe phẩy chiếc quạt xương, nhếch mép cười nhạt.
“Nhưng ta nghe bến sông đồn thổi đệ dạo này qua lại lò rèn Kẻ Sắt, tự xưng biết thuật rèn dũa.
Đã mang danh rể họ Vũ, làm mấy trò thợ thuyền nhem nhuốc ấy há chẳng khiến phụ thân mất mặt sao?”
Phụ thân khẽ ho một tiếng, ánh mắt nghiêm nghị dời sang Lãng nhưng không cản lời con trai.
Được đà, Trọng Đạt bước tới trước mặt Lãng, giọng đầy khích bác:
“Đã tự nhận có tài, có dám cược một phen trước mặt phụ thân không?
Hạn ba tháng, con dao do đệ cùng cái lò Kẻ Sắt tồi tàn kia làm ra phải chém đứt con dao tốt nhất chợ lộ Hồng vào phiên cuối thu.
Bằng không...” Hắn gập phắt quạt, chỉ vào ngực Lãng, “... đệ phải tự tay viết thư từ hôn, dọn đồ cút khỏi phủ họ Vũ!”
Diệu Hoa thắt lòng.
Dao chém đứt dao?
Thép ở chợ lộ Hồng vốn trui rèn trăm lần mới thành.
Trọng Đạt rõ ràng muốn mượn cớ tống khứ Lãng đi.
Nàng nín thở chờ một lời từ chối, nhưng Lãng chỉ ngước lên, khóe môi khẽ giật như muốn cười:
“Được.
Con nhận.”
Phụ thân hơi nhướng mày.
Trọng Đạt cười đắc thắng như thấy con mồi tự chui đầu vào rọ.
Một cơn giận vô cớ bùng lên.
Diệu Hoa giận sự ngông cuồng của Lãng, nhưng càng ghê tởm vẻ trơ tráo của anh ruột.
Trước khi kịp nghĩ thiệt hơn, chính nàng đã bước ra khỏi bóng bình phong:
“Khoan đã.”
Cả ba người đồng loạt quay lại.
Tim Diệu Hoa đập dồn, ngỡ ngàng nhận ra chính mình vừa cất lời can dự.
Nhưng nàng đã đứng giữa sảnh, không thể lui bước.
Nàng nhìn thẳng vào Trọng Đạt, giọng lạnh tanh:
“Ván cược đã lập thì phải có qua có lại.
Huynh ép chàng viết thư từ hôn nếu thua, vậy nếu chàng thắng, huynh lấy gì đền bồi danh dự cho chàng?
Hay huynh nghĩ thể diện họ Vũ là thứ để tùy tiện đem ra đỏ đen?”
Trọng Đạt biến sắc, ngắc ngứ: “Muội... muội dám nói với ta như thế à?”
“Nó nói có lý,” phụ thân bất ngờ lên tiếng, giọng trầm đục mang uy quyền của một viên An phủ sứ.
Người nhìn con trai: “Mày tính thế nào?”
Trọng Đạt đỏ bừng mặt vì bẽ bàng.
Hắn cắn răng: “Được!
Muội muốn sao?”
“Nếu chàng thắng,” Diệu Hoa ngẩng cao đầu, ánh mắt sắc như lưỡi dao, “huynh phải đứng giữa sân sảnh này, cúi đầu tạ lỗi với chàng trước mặt toàn thể gia nhân.”
Chiếc nón lá che sụp nửa mặt, Diệu Hoa rảo bước trên con đường đất lầy lội ven sông Lục Đầu.
Chưa từng đặt chân đến xóm thợ Kẻ Sắt, nàng ngột ngạt trước mùi than đá, mồ hôi và sắt nung, cùng tiếng búa gõ đe chát chúa dội ra từ những mái lều xám xịt.
Nấp sau đống củi mục cạnh rào tre, Diệu Hoa nhìn vào khoảng sân đất nện nhà họ Mai.
Lò than rực đỏ giữa sân.
Lãng dùng chiếc kìm dài kẹp chặt nồi đất nung nóng rực, trán đẫm mồ hôi, tóc bết vào thái dương.
Cạnh chàng, một cô gái trạc tuổi Diệu Hoa với vóc dáng săn chắc, áo cánh chẽn ngắn tay buộc túm vạt—hẳn là Mai Đào, con gái lão Mai Cả.
Mai Đào nhanh nhẹn đón lấy chiếc kìm phụ, cùng Lãng nghiêng nồi trút dòng đồng vàng óng vào khuôn đất tròn dẹt.
Khói bốc nghi ngút cùng tiếng xèo xèo gay gắt.
“Nhanh tay lên, nguội bây giờ!” Mai Đào gắt gỏng, nhưng động tác lại thuần thục vô cùng.
“Biết rồi, cô nương đừng giục, tôi sợ phỏng tay lần nữa lắm!” Lãng vừa thở dốc vừa đáp, giọng bông lơn chẳng chút e dè.
Đĩa đồng nguội dần rồi được cạy khỏi khuôn.
Lãng ngồi bệt xuống khúc gỗ tròn, bày trước mặt mấy bát con đựng các thứ bột đủ màu.
Mai Đào ngồi xổm đối diện, hai đầu gối gần như chạm nhau.
Lãng nhúng miếng da thuộc vào bát bột đá thô xám đục, chà xát thật mạnh lên mặt đồng.
Tiếng ràn rạt khô khốc vang lên.
Chàng vừa mài vừa giảng giải điều gì đó: hết lớp bột thô nhặt từ lòng suối, chàng rửa sạch rồi đổi sang bột mịn đỏ gạch, cuối cùng là thứ bột trắng như tro tẩm ướt.
Từng vết xước mờ dần, mặt đĩa bắt đầu ánh lên sắc lạnh kỳ lạ dưới nắng chiều.
Mai Đào ghé sát đầu nhìn vào mặt đĩa, bỗng bật cười giòn tan:
“Nhìn cái mặt anh lem luốc trong này kìa, y hệt con khỉ dính nhọ nồi!”
Lãng đưa mu bàn tay quẹt mũi, vô tình kéo thêm vệt than đen ngang má, khiến Mai Đào ôm bụng cười ngặt nghẽo.
Lãng cũng bật cười theo, nụ cười rạng rỡ, thoải mái đến mức Diệu Hoa chưa từng thấy chàng để lộ ở phủ họ Vũ lấy một lần.
Một cảm giác thắt nghẹn dâng lên nơi cổ họng.
Ngón tay Diệu Hoa vô thức bấm sâu vào thân cọc rào thô ráp.
Hai người họ kẻ tung người hứng, mặt mày lấm lem mà tự nhiên như đã quen thân tự kiếp nào.
Diệu Hoa cắn chặt môi, ánh mắt lạnh buốt.
Nàng quay ngoắt người, rảo bước trở ra bờ đê lộng gió.
Chỉ là lo cho thể diện họ Vũ mà thôi, nàng tự nhủ thầm trong từng bước chân vội vã.
Chàng là rể nhà quan An phủ sứ, lại dây dưa cười cợt với đứa con gái phường thợ nơi xó chợ, lỡ ai trông thấy thì mặt mũi phụ thân biết giấu vào đâu?
Nhất định chỉ vì cớ ấy, tuyệt đối không vì điều gì khác.
Diệu Hoa khẽ khêu bấc đèn dầu lạc cho ngọn lửa bừng lên.
Tiếng bước chân quen thuộc dừng trước cửa buồng.
Sau hai tiếng gõ rụt rè, cánh cửa hé mở, Đinh Lãng lách người bước vào.
Chàng đã thay chiếc áo vải thô sạch sẽ hơn, nhưng Diệu Hoa vẫn ngửi thấy mùi khói than vương trên tóc.
Khóe tai Lãng còn sót một vệt muội đen—dấu tích từ buổi chiều hì hục bên lò nung cùng cô gái làng rèn.
Thấy nàng ngước nhìn, Lãng lúng túng giấu một tay ra sau lưng, ngập ngừng lại gần án thư:
“Nàng... chưa ngủ à?”
“Chưa.” Diệu Hoa đáp cộc lốc, mắt dán vào chồng giấy tờ của phủ.
“Chàng sang đây có việc gì?”
Lãng đưa bàn tay sau lưng ra, đặt lên bàn một bọc vải gai còn vương chút bụi đá xám.
Chàng hắng giọng, hai tai đỏ ửng:
“Cái này... tặng nàng.
Làm thử chiếc đầu tiên, tiện tay nên đem về cho nàng dùng.”
Diệu Hoa ngờ vực gỡ lớp vải thô.
Một chiếc đĩa đồng tròn dày chừng nửa đốt ngón tay lộ ra, viền mép trơn nhẵn, nặng trịch và mát lạnh nơi lòng bàn tay.
Khi nàng lật ngửa mặt đĩa lên, ngọn đèn dầu phản chiếu vào mặt đồng, lóe lên một quầng sáng óng ả.
Hơi thở Diệu Hoa chợt nghẽn lại nơi lồng ngực.
Không phải thứ bóng mờ đục, vàng vọt méo mó của gương đồng ngoài chợ hay trong rương các mệnh phụ.
Mặt đồng trước mắt phẳng lì, sáng quắc như nước hồ mùa thu.
Lần đầu tiên trong đời, nàng nhìn thấy rõ mồn một khuôn mặt mình: từng đường nét thanh tú của đôi mày lá liễu, đuôi mắt hơi xếch kiêu kỳ, và từng sợi tóc mai mảnh như tơ rủ lòa xòa bên vành tai.
Vẻ sững sờ trong đáy mắt nàng cũng bị chiếc gương bóc trần không sót một ly.
Hắn đã ngồi hàng giờ chà xát từng lớp bột đá thô mịn dưới trời nắng gắt chỉ để làm ra thứ này sao?
Bên kia bàn, Lãng đứng hơi ngả về phía trước, ánh mắt lấp lánh như nín thở chờ đợi.
Khóe môi chàng hơi cong lên, dường như đinh ninh nàng sẽ thốt ra một lời trầm trồ, hay chí ít là một nụ cười cảm kích hiếm hoi dành cho chàng rể nghèo.
Nhưng Diệu Hoa chỉ nhìn mặt mình trong gương thêm một cái chớp mắt.
Nàng nén cơn chấn động, ngẩng phắt lên.
Ánh mắt nàng thu lại toàn bộ vẻ kinh ngạc, chỉ còn sự tỉnh táo sắc lạnh của người giữ sổ sách:
“Một chiếc thế này, đồng vụn nấu chảy mất bao nhiêu cân lượng?”
Nụ cười trên môi Lãng bỗng chốc cứng đờ.
Chàng chớp mắt:
“Hả?”
“Đồng thau mua vào tính theo cân hay theo hũ?” Nàng đặt mạnh chiếc gương xuống bàn nghe một tiếng *cạch*, ngón tay gõ nhẹ lên mép đồng.
“Bột đá mài qua mấy cấp?
Là nhặt ở suối hay tốn tiền mua từ thợ ngọc?
Quan trọng nhất, một người thợ mất mấy canh giờ mới mài xong một mặt nhẵn nhụi thế này?
Tính cả tiền than củi hao tổn, giá vốn rốt cuộc là bao nhiêu tiền đồng một chiếc?”
Lãng đứng chết trân giữa phòng.
Miệng chàng hơi hé, đôi mắt mở to nhìn nàng trân trối, bao nhiêu vẻ hớn hở ban nãy trôi sạch, chỉ còn lại vẻ ngây dại như vừa bị giội một gáo nước lạnh buốt giữa mùa đông.
Tiệc thưởng hoa cúc tại hoa viên phủ Đốc học lộ Hồng rộn rã tiếng cười nói của các mệnh phụ phu nhân.
Giữa hương trà sen và phấn sáp ngạt ngào, Diệu Hoa khẽ lùi nửa bước sau khóm mẫu đơn, thong thả rút chiếc gương đồng nhỏ ra khỏi tay áo.
Nàng vờ nghiêng đầu, đưa gương chỉnh lại chiếc trâm ngọc cài lệch.
Nắng thu rọi vào mặt đĩa đồng phẳng lì, hắt ra luồng sáng quắc lướt qua vai phu nhân Huyện thừa ngồi gần đó.
Người nọ giật mình, rồi sững sờ khi nhìn vào quầng sáng đang phản chiếu dung nhan Diệu Hoa: từng sợi mi cong, gò má mịn màng hiện lên rõ nét như soi qua mặt nước phẳng.
“Trời đất ơi, thứ gương gì mà tinh xảo đến bực này?” Phu nhân Huyện thừa buột miệng thốt lên, buông vội chén trà.
Chỉ một lời ấy, các phu nhân lập tức dồn mắt lại.
Tiếng xì xào trầm trồ rộ lên khi chiếc gương được chuyền tay nhau.
Những tấm gương đục mờ mua từ lái buôn Vân Đồn bấy lâu nay bỗng chốc hóa thành đồ bỏ trước mặt đĩa đồng sáng loáng này.
“Chỉ là đồ thử nghiệm của người quen dưới Kẻ Sắt gửi tặng thôi ạ,” Diệu Hoa mỉm cười kín đáo, giọng hờ hững.
“Đồng thau phải lọc ba lần, mài qua mấy tầng bột đá tốn ròng rã mười ngày mới xong.
Hao tổn công phu thế, e họ chẳng dám làm nhiều.”
“Bao nhiêu tiền ta cũng mua!” Phu nhân quan Đề hình cướp lời, mắt dán chặt vào chiếc gương.
“Tiểu thư bảo họ làm cho ta một chiếc, ta đặt cọc mười quan!”
“Ta đặt hai chiếc, hai mươi quan trả đủ ngay!”
Diệu Hoa khéo léo chối từ đôi câu lấy lệ rồi mới nhận lời “nói giúp một tiếng”.
Khi kiệu đưa nàng về tới phủ họ Vũ, trong tay áo đã nặng trĩu ngót tám mươi quan tiền cọc của sáu vị phu nhân.
Chừng ấy tiền thừa sức cho lò Kẻ Sắt mua than đượm nhất, sắt dẻo nhất để chuẩn bị cho ván cược ba tháng với Trọng Đạt.
Đêm ấy, biết Lãng đã về gian chái ngủ say, Diệu Hoa chốt chặt cửa phòng.
Nàng đặt bọc tiền cọc lên bàn, cạnh chiếc gương đồng đầu tiên chàng tặng.
Nàng kéo xấp giấy bản trắng tinh từ ngăn kéo, gấp đôi rồi khâu thành cuốn sổ con dày dặn.
Cuốn sổ này khác hẳn chồng sổ thuế vụ của lộ Hồng vẫn giấu kín dưới gối.
Nó khởi đầu từ những ô vuông kỳ quặc vẽ bằng than củi của Lãng và món tiền cọc vừa thu về.
Diệu Hoa mài thỏi mực xạ cho thật đặc rồi nhúng ngọn bút lông vào nghiên.
Bàn tay nàng hơi khựng lại trên trang giấy đầu tiên thơm mùi vỏ dó.
Đắn đo giây lát, ngòi bút hạ xuống, vạch từng nét chân phương:
“Chủ sổ: Vũ Diệu Hoa.”
Nét mực đọng lại đen nhánh.
Diệu Hoa ngồi nhìn bốn chữ ấy, ngón tay khẽ run.
Một tiểu thư khuê các, con gái quan An phủ sứ, lại tự tay ghi tên mình làm kẻ giữ sổ cho một xưởng thợ nhem nhuốc ngoài bến sông.
Nàng toan quệt ngón tay xóa đi khi mực chưa kịp khô.
Nhưng nhớ lại ánh mắt ngây ngốc của Lãng cùng nụ cười nhếch mép khinh khỉnh của Trọng Đạt nơi sảnh đường, bàn tay nàng dừng lại giữa không trung.
Diệu Hoa ngập ngừng hồi lâu, rồi chậm rãi thu tay về, để mặc dòng chữ ấy vĩnh viễn in trên trang giấy.
