Tiếng búa nện xuống đe sắt vang lên chát chúa từ đầu ngõ đất dẫn vào làng Kẻ Sắt.
Gió từ sông Lục Đầu thổi thốc vào mang theo mùi ngai ngái phù sa quyện lẫn khói than hoa nồng đượm.
Đinh Lãng ôm cánh tay trái quấn vải thô—vết bỏng tro hôm qua còn nhức buốt—vừa đi vừa ngó nghiêng tìm lò rèn của Mai Cả theo lời chỉ dẫn của ông lão chèo đò.
Cái lò rèn lớn nhất làng hiện ra dưới bóng cây đa cổ thụ, bốn bề dựng phên nứa tuềnh toàng, bồ hóng bám đen kịt từng cột kèo.
Giữa sân chất đống xỉ than, phôi sắt vụn và những chiếc lưỡi cày đã gỉ sét.
Lãng vừa bước qua cánh cổng tre xiêu vẹo, hắng giọng định cất tiếng chào:
— Xin hỏi bác Mai Cả có…
Lời chưa dứt, một bóng người từ sau bễ lò lao vụt ra.
Đó là một cô gái trạc mười chín tuổi, tóc búi củ hành gọn gàng sau gáy, hai ống tay áo nâu vén cao để lộ đôi bắp tay săn chắc và nước da ngăm giòn.
Trên tay cô không phải gậy gộc, mà là cây kìm thợ rèn bằng sắt đen sì dài ngót ba thước, đầu kìm vẫn còn bốc hơi nóng hầm hập.
Đôi mày rậm của cô gái dựng ngược lên.
Ánh mắt nàng quắc nhìn bộ áo the lấm lem của Lãng rồi quét qua gương mặt trắng trẻo:
— Lũ chó săn bến Lục Đầu các người dám vác mặt sang tận đây à? — Cô gái gằn từng tiếng giận dữ — Hôm qua lão Lý Hắc cho người dọa đốt lò chưa đủ, nay lại sai một thằng mặt trắng đến dở trò đe nẹt hả?
— Ấy, khoan đã cô nương!
Hiểu lầm rồi, tôi không phải… — Lãng giật nảy mình, xua vội hai tay.
— Cút!
Chẳng để anh kịp phân bua, cây kìm sắt nặng trịch đã xé gió vung lên nhằm thẳng bả vai anh giáng xuống.
Lãng vốn sợ đau từ trong máu, phản xạ của kẻ quen chạy trốn bộc phát tức thì.
Anh thụt cổ, nhảy chồm qua đống phôi sắt vụn.
Cây kìm đập trúng chiếc cọc tre bên cạnh nghe một tiếng “chát” khô khốc, mảnh tre gãy văng tung tóe.
— Đứng lại!
Đồ khốn nhà Lý Hắc!
— Tôi không quen tên họ Lý nào cả!
Tôi tới đặt đồ đồng mà! — Lãng vừa thở hồng hộc vừa kêu tướng lên, hai chân cuống cuồng guồng bước.
Nhưng cô thợ rèn dường như chẳng lọt tai chữ nào, thoăn thoắt xách kìm rượt theo như hổ vồ mồi.
Lãng không còn đường lui ra cổng vì nàng đã chặn mất lối, đành ôm đầu chạy vòng quanh cái sân đầy tro than.
Vòng thứ nhất, chiếc kìm quét sát gót giày vải, cắt phăng một góc vạt áo anh.
Vòng thứ hai, Lãng vấp phải máng tôi thép, loạng choạng suýt ngã sấp mặt nhưng kịp nhảy cẫng lên khi nghe tiếng kim loại rít gió sát sau lưng.
Đến vòng thứ ba, bụi than mù mịt bốc lên theo từng bước chân.
Phổi Lãng như muốn nổ tung, mồ hôi vã ra như tắm, chân cẳng mềm nhũn tưởng chừng sắp quỳ xuống đầu hàng số phận.
— Đào, dừng tay lại!
Một tiếng quát khàn đặc, nặng trịch vang lên từ cửa lều.
Mai Đào phanh gấp gót chân trần trên nền xỉ than, cây kìm sắt chỉ còn cách chóp mũi Lãng nửa gang tay.
Anh ngã ngồi bệt xuống đất, ngực nhói buốt vì hụt hơi.
Từ bóng tối lò rèn bước ra một ông lão gầy gò nhưng gân guốc, chòm râu quăn queo vì tàn lửa, đôi mắt một đục một trong chiếu thẳng vào anh.
Đó chắc hẳn là Mai Cả.
— Nó là tay sai sòng bến Lục Đầu sang giở trò ép nợ đấy thầy! — Mai Đào hậm hực thu kìm, ngực phập phồng thở dốc, mắt vẫn trừng trừng nhìn Lãng.
— Tôi không phải người của Lý Hắc… — Lãng ôm ngực, vớ lấy mẩu sắt vụn bên chân, gạt phẳng lớp tro than trên nền đất nện rồi thoăn thoắt vạch từng nét dứt khoát.
Trong đầu anh hiện rõ bản vẽ mặt cắt của thiết bị chưng cất: một chiếc nồi đáy tròn kín nắp, cổ nhô lên nối vào ống đồng uốn xoắn ruột gà xuyên qua thùng nước, đầu thoát chúc xuống dưới.
Từng đường bao, tiết diện và góc lượn được vạch thẳng tắp theo lối đo đạc chuẩn xác.
— Tôi đến để đặt cái này.
Ống đồng uốn xoắn, không phải tới đòi nợ!
Mai Cả khựng lại.
Lão thợ rèn đứng lặng, đôi mắt già nua nhìn chòng chọc vào hình vẽ rất lâu.
Bàn tay chai sạn chắp sau lưng lão dường như siết chặt lại.
Vẻ mặt sạm đen thoáng nét chấn động, như thể tro tàn vừa bị một cơn gió thổi bùng đốm lửa cũ.
— Nét tay này… giống một người, — Mai Cả lẩm bẩm, giọng chùng xuống.
Lão ngước lên nhìn Lãng, ánh mắt dò xét rồi lại lạnh tanh: — Lò này không nhận làm thứ quái gở này.
Về đi.
Nói đoạn, lão quay phắt người bước vào trong lều, không thèm giải thích thêm.
Lãng chưng hửng:
— Ơ kìa bác!
Tôi trả tiền sòng phẳng mà!
— Thầy tôi đã bảo không làm là không làm, — Mai Đào nói, nhưng ánh mắt cô vẫn dán chặt vào hình vẽ trên đất.
Cô bước lại gần, ngồi xổm xuống, lấy ngón tay thô ráp di theo đường lượn xoắn ốc: — Ống đồng uốn thế này, đồng nguội thì gãy, nung già thì bẹp ruột.
Anh định cho cái gì chảy qua đây mà vẽ vòng vo như ruột lợn thế?
Thấy hé mở cơ hội, Lãng vội đáp:
— Hơi nước.
Hơi bốc lên qua ống ngập trong nước lạnh sẽ đọng thành giọt.
Cực kỳ hữu dụng.
Cô nương uốn được không?
Mai Đào đứng phắt dậy, vác kìm lên vai, khóe môi nhếch một nụ cười ngang ngạnh:
— Lò Kẻ Sắt chưa có thứ gì bằng đồng bằng sắt mà tôi không uốn được.
Tôi làm.
Nhưng anh chưa đủ tiền trả công đâu.
Muốn xong việc trước tối, cởi áo the ra mà kéo bễ cho tôi.
Kéo không công, hụt một nhịp gió là ăn kìm đấy!
Đêm đã khuya, gió sông Lục Đầu rít qua khe phên nứa tuềnh toàng nhưng chẳng làm dịu bớt cái nóng hầm hập phả ra từ miệng lò.
Đinh Lãng nghiến răng kéo cần bễ, hai bả vai mỏi nhừ như sắp rời khỏi khớp, cánh tay trái quấn vải thô nhức nhối theo từng nhịp thở.
Từng luồng gió phì phò thúc ngọn lửa than đỏ rực, soi rõ những giọt mồ hôi chảy ròng ròng trên mặt Mai Đào.
Nàng dùng kìm sắt kẹp chặt đoạn ống đồng đã nung mềm, thoăn thoắt gõ búa uốn quanh chiếc cọc gỗ tròn đóng chặt dưới nền đất.
Dưới bàn tay thô ráp mà khéo léo của cô gái làng rèn, dải đồng dần uốn lượn thành từng vòng xoắn ruột gà đều đặn y như hình vẽ lúc chiều.
— Xong rồi, thử xem! — Mai Đào nhúng cả đoạn ống vào chậu nước lạnh nghe cái “xèo”, bốc lên làn hơi cay xè, rồi giơ đầu ống lên trước mặt anh.
Lãng ghé miệng vào đầu trên, bịt chặt đầu dưới rồi dồn sức thổi một hơi thật mạnh.
Bất ngờ, một tiếng “xì…” sắc nhọn rít lên, bọt khí phì tung tóe từ vết nứt li ti ở khúc uốn thứ hai.
— Chết dở, bị xì hơi rồi! — Lãng giật nảy mình thụt lùi lại, vừa quẹt nước trên mặt vừa nhăn nhó.
Mai Đào nhíu mày toan vơ lấy cây kìm:
— Chắc lúc uốn tôi nện búa quá tay.
Để nung đỏ lại rồi tán cho dính…
— Đừng, đồng mỏng lắm, gõ thêm là bẹp ruột hoặc rách toạc ra đấy! — Lãng vội xua tay.
Anh chạy ngay ra góc lò bốc nắm đất sét dẻo, hốt thêm tro than mịn rơi dưới bễ rồi nhào nặn thành khối keo sền sệt.
Anh trát kín một lớp dày quanh chỗ nứt, bọc thêm mảnh vải gai tẩm bùn miết chặt: — Bịt thế này rồi hong lửa nhẹ cho đất chín khô, vừa khít lại chịu được nhiệt.
Tạm thời cứ phải chữa cháy thế đã.
Mai Đào tựa cằm vào cán búa, nhìn những vết phồng rộp đỏ ửng trên bàn tay mịn màng của anh, khóe môi khẽ nhếch:
— Miệng thì lanh, mà tay mềm như tay thư sinh.
Kéo mấy chục nhịp bễ mà thở hồng hộc như trâu cày.
Người như anh, ở trong phủ họ Vũ chắc chỉ quen nâng chén hầu trà?
Lãng ngồi phịch xuống khúc gỗ mục bên đống xỉ than, vừa xoa hai bàn tay rát bỏng vừa thở dài:
— Tôi là người dùng đầu óc.
Với lại làm việc gì cũng phải có quy củ.
Đêm hôm thức chong chong rà soát lỗi rồi bàn tính cho ngày mai thế này, chỗ tôi gọi là “họp daily” đấy.
— Cái gì… đê-ly? — Mai Đào ngớ người, rồi đột nhiên bật cười giòn tan làm bừng sáng cả khuôn mặt ngăm đen lem luốc: — Lại còn đê với chả ly!
Nghe như tiếng chim gõ kiến!
Đúng là đồ gàn dở!
Tiếng cười của cô thợ rèn vang khắp gian lò, át cả tiếng than nổ lách tách tàn canh.
Góc chái kho sau phủ chỉ nồng nặc hơi men.
Lãng kê chiếc nồi đất lớn lên ba hòn gạch, trét bùn kín miệng nắp, cắm đầu ống đồng uốn xoắn xuyên qua đáy thùng gỗ chứa đầy nước giếng lạnh.
Chỗ nứt được vá bằng đất sét trộn tro than hôm nọ bám chặt, khô đanh lại, không hề rò một tia khói trắng.
Gặp nước lạnh, hơi rượu bốc lên ngưng tụ, rỏ tong tỏng từng giọt trong vắt như nước suối vào miệng vò sành.
Mùi chua loét của thứ rượu ôi toan đổ đi biến mất, nhường chỗ cho vị cay nồng xộc thẳng lên óc làm Lãng hắt hơi một cái rõ to.
Anh hứng một ngụm nhỏ nơi đầu lưỡi.
Vị cay xé toạc vòm họng, như ngọn lửa trượt thẳng xuống dạ dày, để lại hậu vị ấm sực.
Rượu chưng cất thế này, nồng độ chí ít cũng phải ngót nghét bốn mươi độ.
Trưa hôm sau, Lãng quảy đôi vò da lươn sang bến thuyền Lục Đầu.
Quán Cây Đa—quán rượu lớn nhất bến sông—nườm nượp khách vào ra, tiếng chửi thề cùng tiếng cào thẻ vang lên chát chúa.
Bà chủ quán đẫy đà ngoài bốn mươi, cổ đeo chuỗi hạt xà cừ, miệng nhai trầu bỏm bẻm, tay thoăn thoắt đếm thẻ tre.
Thấy Lãng áo the lấm lem quảy đôi vò vào, bà liếc xéo một cái đầy vẻ ngờ vực:
— Lại mang rượu làng ra đây gạ bán à?
Quán này chỉ chuộng rượu cất Kim Sơn, không chứa thứ nước lã pha hèm đâu nhé!
Lãng không cãi, chỉ mỉm cười đặt đôi vò xuống mép bàn.
Anh rút nút lá chuối khô, nghiêng vò rót một dòng rượu trong veo vào chiếc bát sành mẻ góc.
Mùi thơm nồng đặc quánh lập tức lan khắp gian quán.
Mấy gã lái buôn ngồi bàn bên hếch mũi ngó sang, dường như cũng sững lại vì mùi men lạ.
Lãng tiện tay rút que đóm bén lửa bên bếp than của quán, dí sát mặt bát.
“Phựt” một tiếng, ngọn lửa xanh biếc mỏng manh bùng lên cháy phập phồng trên mặt nước trong vắt.
Đám khách quanh đó ồ lên kinh ngạc.
Mắt bà chủ quán trố tròn, miếng trầu trong miệng ngừng nhai hẳn:
— Rượu… rượu tự cháy được ư?
Lãng phẩy tay dập lửa, đẩy bát rượu tới trước mặt bà:
— Nước lã có bén lửa thế này không bà chủ?
Xin mời nhấp thử một ngụm.
Bà ta e dè nâng bát sành, nhấp một ngụm nhỏ.
Tức thì, hai gò má núng nính của bà đỏ bừng lên.
Bà ho sặc sụa hai tiếng, nhưng đôi mắt hẹp dài sáng rực lên như vừa vớ được thỏi bạc:
— Khé cổ… nhưng mà ngọt hậu!
Lửa chạy ran khắp ruột gan!
Thứ rượu này mà bán cho đám phu thuyền đi đêm hay tụi lái buôn phương Bắc thì bao nhiêu tiền chúng nó chẳng trả!
Bà chủ quán đặt mạnh chiếc bát xuống bàn, vỗ đùi đánh đét:
— Hai vò này bà lấy hết!
Mỗi vò trả chú mày bảy trăm đồng!
Từ mai, cứ mỗi phiên chợ bến Lục Đầu, chú gánh sang đây đúng ba vò như thế này.
Có bao nhiêu bà ôm hết bấy nhiêu!
Sáng ngày thứ mười, cổng chính phủ An phủ sứ mở toang.
Không khí trong khoảng sân gạch rộng thênh thang đặc quánh lại, ngột ngạt tựa hồ sắp có cơn giông.
Đám gia nhân, thị nữ túm tụm nép dưới bóng râm hàng cau, len lén xì xào chỉ trỏ.
Trên bậc thềm đá hoa cúc, quan An phủ sứ Vũ Thế Khâm chắp tay sau lưng, gương mặt vuông chữ điền đanh lại như sắt nguội.
Đứng chếch phía sau ông nửa bước, Vũ Trọng Đạt phe phẩy chiếc quạt xếp, khóe môi thoáng nét cười giễu cợt nhưng ánh mắt lại chốc chốc bồn chồn liếc ra ngõ lớn.
Tiếng bước chân huỳnh huỵch dộng trên đường lát đá báo hiệu lũ người của bến Lục Đầu đã tới.
Lý Hắc dẫn đầu bốn tên lâu la mặt mũi bặm trợn sừng sững bước qua bậu cửa.
Tay hắn phe phẩy tờ văn tự nợ dính vết mực đen sì, cất giọng oang oang xé tan bầu yên ắng:
— Đã đến hạn mười ngày!
Quan lớn tại thượng, thảo dân đến đây đòi nợ công bằng, xin ngài phân minh cho!
Không để ai kịp lên tiếng, Lãng từ gian nhà chái lững thững bước ra.
Hai vai anh trĩu xuống dưới sức nặng của đôi quang gánh chứa đầy những xâu tiền kẽm nặng trịch xỏ bằng dây cói.
Đặt cái “rầm” đôi bồ tiền xuống nền gạch ngay trước mặt Lý Hắc, Lãng lau vệt mồ hôi trên trán, nở nụ cười tươi rói:
— Làm phiền Lý lão gia phải đích thân qua đây.
Nợ của tôi, tự tay tôi trả, không phiền đến một hạt thóc của quan phủ.
Nói đoạn, Lãng ngồi xổm xuống, tháo từng xâu tiền đồng kêu lách cách giòn giã.
— Một quan… hai quan… ba quan…
Tiếng kim loại va vào nhau chan chát vang vọng giữa khoảng sân vắng lặng như tờ.
Đám gia nhân nín thở, trố mắt nhìn những xâu tiền dài ngoằng được xếp ngay ngắn thành từng hàng ngay dưới chân chủ sòng.
Mười quan, hai mươi quan, rồi đúng ba mươi quan chẵn chòi.
Cả khoảng sân im bặt, đến tiếng lá cau rơi rụng cũng nghe thấy rõ.
Mấy tên lâu la sau lưng Lý Hắc đứng trơ như phỗng đá.
Phía trên thềm cao, hàng lông mày rậm của Vũ Thế Khâm từ từ nhíu chặt lại; đôi mắt sâu thẳm của vị quan già dán chặt vào Lãng như thể đang nhìn một kẻ xa lạ vừa từ dưới đất chui lên, nửa ngờ vực nửa kinh ngạc khôn xiết.
Lý Hắc nheo mắt nhìn đống tiền đồng dưới đất, khóe miệng giật giật.
Hắn cúi xuống nhặt một xâu kiểm tra, rồi dằn tờ giấy nợ vào tay Lãng.
Gã chủ sòng bến Lục Đầu bỗng bật ra một tiếng cười khùng khục trong họng, nụ cười đầy vẻ ẩn ý sâu cay.
Rồi trước khi xoay người cho đám đàn em thu tiền, mắt hắn liếc xéo về phía bậc thềm, dừng lại trên gương mặt đang dần cứng đờ của Vũ Trọng Đạt đúng một nhịp đầy toan tính.
Đêm xuống, gian nhà chái phía sau phủ họ Vũ chìm trong bóng tối nhờ nhờ.
Chỉ có ngọn đèn dầu lạc leo lét trên chiếc chõng tre xộc xệch, tỏa ra thứ ánh sáng vàng vọt, hắt bóng Đinh Lãng lên vách đất loang lổ.
Lãng ngồi bóp bả vai mỏi nhừ, khẽ xuýt xoa khi ngón tay chạm vào lớp da non đỏ ửng trên bàn tay trái.
Mười ngày trôi qua như một cơn ác mộng: từ nồi xà phòng mỡ lợn khét lẹt, ba vòng chạy trối chết quanh lò rèn Kẻ Sắt, đến những đêm thức trắng canh từng giọt rượu rỏ vào vò sành.
Cả đời làm lập trình viên ngồi phòng máy lạnh, chưa bao giờ anh thấy cơ thể mình rệu rã đến mức này.
Nhưng ít nhất tờ văn tự nợ đã hóa thành tro than trong bếp lửa, và cổ anh vẫn còn nguyên vẹn trên vai.
Tiếng cọt kẹt khẽ vang lên cắt đứt dòng suy nghĩ.
Cánh cửa liếp bị đẩy sang một bên, gió đêm lùa vào làm tim bấc chao đảo.
Một bóng người bước qua bậu cửa.
Ánh sáng vàng vọt soi rõ vạt áo lụa màu cánh gián đắt tiền cùng chiếc quạt xếp gõ nhè nhẹ vào lòng bàn tay.
Là Vũ Trọng Đạt.
Lãng hơi nhổm dậy định đứng lên theo thói quen của kẻ ăn nhờ ở đậu, nhưng Trọng Đạt đã đưa tay ra hiệu ngăn lại.
Vị công tử cả của phủ họ Vũ đưa mắt đảo quanh gian chái tuềnh toàng, dừng lại ở góc nhà—nơi chiếc nồi đất và ống đồng uốn xoắn ruột gà vẫn còn bám vệt bùn khô—rồi hếch mũi ngửi mùi rượu nồng còn vương trong không khí.
Gương mặt tuấn tú của gã thoáng qua nét phức tạp khó dò: có chút khinh bạc thường ngày, nhưng đáy mắt lại ngùn ngụt vẻ bồn chồn, căng thẳng như kẻ đang ngồi trên đống lửa.
Lãng nhớ lại cái liếc xéo đầy ẩn ý của Lý Hắc ngoài sân sáng nay; dường như món nợ ba mươi quan của anh chỉ là phần nổi của một tảng băng chìm lớn hơn nhiều dưới chân người anh vợ này.
Trọng Đạt bước chậm rãi lại gần chõng tre.
Gã không ngồi xuống, chỉ đứng sừng sững trên cao nhìn xuống Lãng, khóe môi nhếch lên một nụ cười nửa miệng quen thuộc nhưng đuôi mày lại giật nhẹ.
Chiếc quạt xếp trên tay gã gập lại cái “tách”.
Bất ngờ, Trọng Đạt vươn tay đặt mạnh lên bả vai ê ẩm của Lãng, bóp nhẹ một cái.
Lực ấn không quá mạnh, nhưng đủ khiến Lãng cảm nhận được sự toan tính lạnh lẽo ẩn sau từng khớp ngón tay.
Gã ghé sát người xuống, cất giọng trầm thấp, từng chữ rành rọt buông vào màn đêm tĩnh mịch:
— Giỏi lắm.
Có dám cược một ván lớn hơn không?
