Gió bấc cuối năm Đinh Hợi thốc từng cơn buốt rát qua những rặng bần ven sông Lục Đầu.
Tin dữ dội về nhanh hơn dòng nước lũ: Thoát Hoan đã phá tan các đồn trại biên giới tràn bờ cõi, còn ngoài mạn biển, đoàn chiến thuyền đen nghịt của Ô Mã Nhi đang xé sóng ầm ầm kéo xuống.
Thanh Liên vừa cập mạn thuyền buôn ở bến đã túm gọn vạt áo lụa, xách đôi guốc gỗ chạy thục mạng về phía xưởng Kẻ Sắt.
Từng nếm trải cảnh chạy giặc ba năm trước nên bụng dạ nàng thắt lại, cứ đinh ninh sẽ gặp quang cảnh hỗn loạn với tiếng la khóc, đồ đạc vứt bừa bãi và thợ thuyền cuống cuồng tranh giành từng chuyến xe thồ.
Nhưng cảnh tượng đập vào mắt khiến bước chân nàng sững lại giữa bãi bồi.
Không có tiếng gào thét nào.
Cả khu xưởng rực lên dưới ánh đuốc dầu lai, người ra kẻ vào tấp nập nhưng nhịp nhàng như một cỗ máy nước khổng lồ đang quay.
Đinh Lãng đứng trên gờ đất cao, tóc tai bù xù vì gió, tay cầm dóng tre cật chẻ đôi dài ngoằng khắc chi chít hàng chữ son.
Nàng ghé mắt nhìn, thấy ngay dòng chữ to tướng ở đầu dóng tre: “Quy trình dời xưởng, bản sửa lỗi từ năm Ất Dậu”.
Cứ sau mỗi khẩu lệnh của Lãng, đám thợ lại răm rắp chuyển động như đã tập dượt từ trăm lần.
Lãng vừa gõ que nứa xuống mép ống tre một tiếng *cắc*, vừa hô to:
— Đội bễ lò!
Đổ tro dập lửa, trút cát mịn bọc da trâu, đòn khiêng số bốn vào vị trí!
Nhớ bài học năm Ất Dậu làm rách bễ da, đứa nào làm rách trừ ba hào tiền công!
Mấy người thợ lực lưỡng lập tức luồn đòn tre bọc rơm vào hông bễ, nhẹ nhàng nhấc bổng khối da trâu khổng lồ đưa xuống thuyền đáy bằng.
Bên kia, lão Mai Cả đích thân chỉ huy đám trai tráng chằng néo những cỗ đe sắt nặng trịch, lăn trên con lăn bôi mỡ lợn trơn tru, chẳng tốn nửa phần sức lực.
Đàn bà con trẻ trong xưởng thì thoăn thoắt gom kẹp sắt, dùi đục, dán thẻ tre ghi dấu rồi nhét vào sọt lót rơm khô.
Thanh Liên há hốc mồm, trân trân nhìn túp lều rèn lớn nhất bị giật chốt mộng chỉ trong nháy mắt.
Những tấm vách nứa, cột gỗ được dỡ ra thoăn thoắt, xếp gọn thành từng bè nổi ngay ngắn bên mép nước.
Mới thoáng trước mặt đất còn la liệt phôi sắt và than bùn, vậy mà chỉ sau vài tuần hương, cát mịn đã được cào phẳng lấp kín mọi hố lò, không sót lại lấy một mẩu sắt vụn hay thanh củi dở.
Lãng nhảy từ gờ đất xuống, dường như bấy giờ mới thấy bóng nàng đứng bên bờ rào.
Chàng quệt vệt nhọ nồi trên sống mũi, nhe răng cười hề hề, giơ dóng tre lắc lắc:
— Cô đào Vân Đồn tới đúng lúc lắm.
Thấy bản cải tiến này thế nào?
Đỡ mất công chạy nháo nhào như đàn gà vỡ chuồng hồi trước chưa?
Thanh Liên khép miệng lại, nuốt khan một ngụm nước bọt.
Một thương thuyền dày dạn như nàng còn chưa từng thấy chuyến bốc dỡ nào nhanh gọn đến dường ấy.
Cả một xưởng rèn mấy chục con người cùng hàng chục cỗ đe nặng ngàn cân, vậy mà họ nhổ lều dọn sạch chỉ trọn vẹn trong một đêm đông gió lạnh.
Nơi trú mới nép mình sau rặng núi đá vôi hẹp, cây rậm che kín vạt lều dã chiến vừa dựng vội.
Khói bếp dẫn ngầm qua rãnh đất phủ lá khô, sực mùi bùn quyện sương đêm buốt giá.
Nhưng trong căn lều bạt lớn nhất, không khí lại ấm và căng thẳng theo cách rất riêng.
Lần đầu tiên, Thanh Liên thấy mình cùng Diệu Hoa và Mai Đào ngồi chung trên manh chiếu cói cạp điều trải giữa sàn đất.
Diệu Hoa ngồi ngay ngắn, vạt áo tứ thân màu nguyệt bạch phẳng phiu.
Nàng đặt chồng sổ sách cùng hộp nghiên mực xuống trước mặt, ngón tay gõ nhẹ lên mép gỗ:
— Việc quân cấp bách.
Kho xưởng chuyển về đây, lương ăn, phôi sắt, nước nôi phục dịch, từng hào từng bát đều phải qua tay ta.
Một hạt thóc rơi ngoài sổ sách, ta trừ thẳng vào phần người trông coi.
Mai Đào ngồi xếp bằng đối diện, buông cành cạch đôi kìm sắt to bản lên chiếu khiến Diệu Hoa nhíu mày.
Cô nàng thợ rèn hất cằm:
— Sổ sách của nàng ta chẳng nhòm ngó.
Nhưng hai mươi cỗ bễ da trâu và lửa lò rèn phải theo lệnh ta.
Đứa nào dám bớt than hay rèn mỏng mũi giáo, ta vác búa gõ thẳng đầu.
Sắt phải chắc hơn đá!
Thanh Liên phì cười, thong thả đẩy chiếc la bàn con bằng đồng cùng cuộn lụa vẽ hải trình ra giữa chiếu:
— Hai vị tỷ muội lo trong ấm ngoài êm, phần sóng gió ngoài khơi cứ để tiện nữ.
Ghe chài, lái buôn ở bến Vân Đồn ăn lộc nhà họ Hà, từng cánh buồm của Ô Mã Nhi hay Trương Văn Hổ nhích đi đâu, Liên này sẽ đem tin về tận lều.
Ba góc việc chia rành rẽ, dứt khoát.
Nhưng khi Diệu Hoa toan cầm bút, Mai Đào bỗng liếc ra cửa lán — nơi Đinh Lãng đang lúi húi vùi củ khoai vào đống tro — rồi bĩu môi:
— Xong việc rồi, thế còn chàng rể quý tính sao?
Nàng là vợ cả, cứ một điều “chàng”, hai điều “thiếp”, nghe phát ngấy.
Chàng chàng thiếp thiếp mà hắn thấy con chuột chạy qua đã nhảy tót lên đe sắt trốn!
Mặt Diệu Hoa ửng đỏ, lập tức liếc trả:
— Dẫu sao cũng là phu quân danh chính ngôn thuận.
Còn hơn ai kia hễ mở miệng là “huynh” ngọt xớt, mà tay thì lăm lăm cán búa chực nện lưng người ta.
Thanh Liên che miệng cười rũ:
— Hai nàng đừng cãi.
Ở thuyền buôn hắn toàn xưng “kỹ sư chưa có bằng”, nghe lạ hoắc.
Ta cứ gọi thẳng tên Đinh Lãng cho xong.
— Phong lưu cái nỗi gì! — Mai Đào hứ một tiếng — Toàn mồm mép, trốn việc thì nhanh hơn sóc!
— Lại còn sợ đau, sợ chết, — Diệu Hoa thở dài, mắt thoáng vẻ bất lực pha buồn cười — đêm qua vấp đá cũng suýt khóc rống.
Thanh Liên nháy mắt nhớ lại dạo nọ Lãng lỡ mồm buột ra lúc say sóng:
— Dẹp hết phu quân với huynh muội đi.
Gọi bằng cái tên thật trong bụng hắn ấy!
Ba đôi mắt nhìn nhau, bỗng chốc thông đồng kỳ lạ.
Chẳng ai bảo ai, cả ba cùng quay ngoắt ra cửa lán, đồng thanh réo to:
— Cái thằng Tèo kia!
Khoai chín chưa mà không mau đem vào đây!
Bên đống tro ngoài lều, bóng người đang ngồi xổm giật bắn mình, đánh rơi tọt củ khoai nóng hổi xuống đất.
Thanh Liên nép mình dưới mái mui nan của chiếc ghe chài cũ rích, gió biển mặn chát thốc vào mặt buốt như dao cứa.
Mạng lưới ngư dân mà nhà họ Hà gây dựng bao đời nay đã giúp nàng len lỏi qua từng luồng lạch hiểm trở của vùng biển Vân Đồn mà không lọt vào mắt tuần tiễu của giặc.
Nhưng khi con thuyền nhỏ luồn ra khỏi hẻm đá Đầu Mối, cảnh tượng mở ra trước mắt khiến lồng ngực nàng nghẹn thắt.
Cửa biển mịt mù trong làn khói xám đục ngầu và tiếng gầm thét kinh hoàng của sóng gió lẫn đạn tên.
Đoàn chiến thuyền của Ô Mã Nhi đông đến nghẹt thở, những cỗ lâu thuyền to sừng sững như pháo đài di động, cánh buồm đen căng phồng gió chướng xé toạc mặt biển.
Mũi thuyền giặc bọc sắt sắc nhọn hung hãn húc thẳng vào đội hình thủy quân Đại Việt.
Phía bên kia, cờ hiệu của Phó đô tướng quân Trần Khánh Dư tả xung hữu đột giữa làn tên bay rợp trời.
Tiếng trống lệnh trên soái thuyền ta dập dồn, từng tốp thuyền lướt nhẹ tìm cách áp sát, ném móc sắt và phóng đuốc bùi nhùi, nhưng trước sức nặng cuồng bạo và hỏa lực dày đặc của giặc, thế trận dần vỡ vụn.
Một tiếng rắc rợn người vang lên vọng qua làn sương.
Chiếc thuyền chiến mạ lườn của ta bị lâu thuyền giặc chồm lên, nghiền gãy đôi giữa dòng nước xoáy.
Thanh Liên bấu chặt mười ngón tay vào be thuyền đến mức bật máu.
Nàng thấy rõ những bóng áo đỏ của quân sĩ ngã nhào xuống biển, những cánh buồm bốc cháy trơ khung đen đúa dạt vào bờ đá.
Chiến thuyền Ô Mã Nhi cậy mạnh cậy đông, giẫm đạp lên mảnh vỡ mà ầm ầm vượt qua cửa ải, thẳng tiến về phía sông Bạch Đằng.
Tiếng tù và của ta chuyển sang điệu trầm buồn.
Từng cánh thuyền nhỏ còn sót lại của thủy quân Đại Việt bắt đầu tản ra, lặng lẽ luồn lách rút sâu vào các lạch ngầm quanh vịnh để bảo toàn lực lượng.
Nhìn đoàn thuyền giặc kiêu ngạo lướt đi để lại một vệt nước đỏ quạch xác gỗ và khói than, tim nàng quặn lại từng cơn đau xót.
Chập tối hôm ấy, chiếc ghe chài đưa nàng ghé vào vụng Cống Đông, nơi tàn quân và dân chài đang tụ tập dưới chân những vách núi đá vôi xám ngắt.
Giữa tiếng thì thầm nặng nề bên ánh lửa leo lét, tin đồn từ doanh trại thủy quân truyền ra nhanh như gió biển.
— Nghe đâu sứ giả từ Thăng Long đã mang chiếu thư tới bắt tội tướng quân Khánh Dư vì để mất ải Vân Đồn… — một lão ngư cụt ngón tay run rẩy nói nhỏ.
— Bắt tội đâu mà bắt tội! — người cầm lái ghe chài của Liên lập tức gạt đi, mắt sáng lên trong bóng tối — Người trên thuyền chỉ huy vừa ghé lấy nước ngọt kể lại, tướng quân đã quỳ trước chiếu thư cam đoan, xin hoãn giải về kinh vài ngày.
Nghe bảo Thượng hoàng ngoài mặt quở phạt, nhưng ngầm cho tướng quân được lập công chuộc tội!
Thanh Liên tựa lưng vào mạn thuyền, ánh mắt đăm đăm nhìn ra mặt biển đêm đen kịt.
Nàng nhớ tới bóng lưng kiên định của vị tướng trên mũi thuyền lúc ban chiều.
Thất bại vừa rồi có lẽ chỉ là khúc dạo đầu, và biển Vân Đồn này vẫn chưa nuốt hết món nợ máu.
Chiếc áo tơi lá rách rưới trùm kín bờ vai, nón mê sụp xuống che gần hết khuôn mặt trát đầy vảy cá tanh tưởi và bùn xám.
Thanh Liên ngồi xổm ở mũi chiếc ghe chài ọp ẹp, hai tay vờ xốc xáo mớ cá đù, cá khoai ươn dính nhớp dưới đáy khoang.
Mùi tanh nồng bốc lên cay xè sống mũi, nhưng nàng chẳng buồn chớp mắt.
Đôi mắt sắc lẹm của con gái buôn thuyền dán chặt qua kẽ nón rách, hướng thẳng ra luồng nước sâu ngoài rạn đá Cặp Lăng.
Đúng như dự đoán của nàng, sau lưng đoàn chiến thuyền hung hãn của Ô Mã Nhi, mặt biển phía xa bắt đầu nổi lên những bóng đen kềnh càng.
Không phải thuyền chiến lướt nhanh như tên bắn.
Đó là đoàn vận tải khổng lồ chở đầy lương thực của Trương Văn Hổ.
Mỗi chiếc thuyền đều bè bè, bụng phình to như bụng trâu mộng, cánh buồm đan bằng cói dầy nặng trịch đón gió bấc một cách khó nhọc.
Thanh Liên nín thở nhìn những vệt ngấn nước quanh mạn thuyền giặc.
Mớn nước ăn sâu hoắm, ngập gần tới mép be gỗ, khiến từng con sóng dập dồn va vào mạn chỉ bật lên bọt nước đùng đục chứ chẳng thể nhấc bổng thân thuyền nổi nửa gang tay.
Thuyền chở nặng đến thế, bên trong không chứa đầy thóc gạo, đồ quân nhu thì còn là thứ gì khác!
Ngón tay cái của nàng thoăn thoắt bấm từng đốt trên bàn tay trái, miệng lẩm nhẩm đếm theo nhịp chèo dạt qua mép lạch.
Một, hai, ba… mười… hai mươi…
Từng cỗ thuyền lương nối đuôi nhau thành một vệt dài dằng dặc, ì ạch rẽ sóng trôi chậm như rùa bò.
Khoảng cách giữa chúng với đoàn chiến thuyền đi trước của Ô Mã Nhi đã bị kéo giãn ra đến cả nửa ngày đường biển.
Không có lâu thuyền bọc sắt hộ tống áp sát, lũ thuyền lương này trơ trọi giữa sóng gió Vân Đồn như miếng mồi ngon béo ngậy.
Chiếc ghe chài của nàng nương theo con nước ròng, lướt sát qua mép một rạn đá ngầm chỉ cách con thuyền dẫn đầu của giặc chừng hai tầm ném lao.
Trên mũi chiếc thuyền lương đi đầu, một gã đàn ông mặc áo cộc bọc da cừu đang lom khom đứng chỉ trỏ.
Gã cầm một chiếc sào tre dài bịt sắt cắm liên hồi xuống dòng nước để đo độ sâu, chốc chốc lại cúi xuống tấm da cừu trải trên nắp hòm gỗ, miệng hò hét bằng tiếng bản địa lẫn lộn giọng Quảng Đông.
Khi gã ngẩng mặt lên ngo ngoe chửi đám thủy thủ kéo buồm, gió bấc thổi lật vành khăn chàm cuốn trên trán gã.
Một vết sẹo dài kéo từ đuôi mắt trái xuống tận khóe môi giật giật.
Thanh Liên siết chặt mép nón mê, hàm răng cắn chặt vào môi dưới suýt bật máu.
Nàng nhận ra ngay cái đầu nghiêng nghiêng và vết sẹo ấy.
Đó chính là A Cẩu, tay hoa tiêu cự phách từng lái thuyền buôn cho Quách Sùng suốt bốn mùa biển ở Vân Đồn.
Tấm da cừu trên nắp hòm kia đích thị là bản vẽ luồng lạch biển mà lão Quách đã đem giấu đem nộp cho giặc.
Có A Cẩu dẫn đường, Trương Văn Hổ mới dám nghênh ngang đâm thẳng đoàn thuyền lương kềnh càng vào vùng nước hiểm hóc này mà không sợ mắc cạn.
— Quay mũi thuyền lại, — nàng khẽ nghiêng đầu, thì thào gằn giọng qua kẽ răng với lão ngư phía sau — chèo về lạch trong.
Mau!
Chiếc ghe chài xé nước lao thẳng vào vụng Cống Đông.
Vừa nhảy lên doi cát nhầy nhụa bùn, Thanh Liên gạt phắt chiếc nón rách, vạt áo tơi bay phần phật khi chạy về phía soái trướng dã chiến dưới chân vách đá.
Trước bến, chiếc thuyền buôn quen thuộc cũng vừa cập bờ.
Đinh Lãng xắn quần quá gối, mặt mũi lem nhem bồ hóng, đang cùng thợ Kẻ Sắt hì hục vần những cỗ neo gãy được Mai Đào vá lại bằng mộng sắt cùng từng bó móc câu xích lên bãi.
Thoáng thấy nàng thở không ra hơi, Lãng giật mình, mắt chớp chớp rồi lập tức cúi gằm mặt giả vờ vác đòn khiêng, dáng điệu như một gã phu thuyền lam lũ không dám nhìn mặt quân tướng.
Thanh Liên vén rèm xông thẳng vào quân trướng.
Phó đô tướng quân Trần Khánh Dư đang đứng tựa bên án thư ghép bằng ván thuyền, chiến bào ướt sũng nước biển chưa kịp thay, mắt dán chặt vào tấm địa đồ.
Thấy cô gái bán cá người đầy vảy tanh bước vào, đám vệ sĩ toan rút gươm cản lại, nhưng tướng quân giơ tay ngăn, mắt nheo lại như đã nhận ra nàng.
— Bẩm Tướng quân! — Thanh Liên quỳ một gối, giọng dồn dập nhưng rành rọt — Đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ đã tụt lại sau chiến thuyền Ô Mã Nhi gần nửa ngày đường.
Chừng bảy mươi cỗ thuyền lớn mớn nước sâu hoắm, đi chậm dọc lạch ngoài rạn Cặp Lăng.
Kẻ dẫn đường là A Cẩu, tay hoa tiêu phản bội giữ hải đồ luồng sâu.
Chúng chủ quan không có thuyền chiến hộ tống, chỉ đợi con nước lớn chập tối là đâm thẳng vào vịnh!
Nàng thấy ánh mắt Trần Khánh Dư lóe lên, như thể lời nàng vừa chạm đúng điều ông đang tính.
Ông bước tới, nhìn thẳng vào gương mặt lấm lem của nàng, trầm giọng:
— Giữa sương mù và sóng gió ngoài khơi, thuyền giặc san sát, ai có thể đếm rõ từng cỗ thuyền, đo chuẩn từng ngấn nước như vậy?
Thanh Liên liếc mắt ra mép trướng.
Qua khe rèm, nàng thấy Đinh Lãng đang nép sau cọc gỗ, vờ gỡ mối dây chão nhưng tay thì kín đáo xua lia lịa, vẻ mặt nhăn nhó như sợ bị chỉ tên điểm mặt.
Nàng khẽ mỉm cười, cúi đầu đáp:
— Bẩm Tướng quân, chỉ là lũ dân chài nghèo quăng lưới ven bờ, thấy thuyền giặc ngứa mắt nên bấm đốt ngón tay đếm giùm quân triều đình mà thôi.
Khánh Dư ngửa mặt cười lớn, tiếng cười hào sảng dường như xé toạc không khí ngột ngạt sau trận thua ban chiều.
Ông không gặng hỏi thêm, lập tức vung tay chém mạnh vào khoảng không:
— Tốt!
Dân chài Đại Việt đã dâng miếng mồi này tới tận miệng, Trần Khánh Dư ta há phụ lòng!
Truyền lệnh ba quân: neo sắt móc câu vào vị trí, ém thuyền vào các khe lạch, chờ giặc vào sâu thì hợp vây mà đánh!
Lệnh vừa dứt, từ đỉnh rặng núi đá vôi phía xa bỗng rộ lên một hồi tù và rúc dài.
U... u... u...
Tiếng tù và bằng vỏ ốc biển trầm hùng, rền rĩ dội qua làn sương mờ đục của buổi hoàng hôn buốt giá.
Thanh Liên quay ngoắt nhìn ra cửa biển.
Nơi luồng nước hẹp giữa hai vách đá dựng đứng, những cánh buồm cói đen kịt, nặng trịch của đoàn thuyền lương Trương Văn Hổ đã bắt đầu lù lù nhô ra, chậm chạp lọt trọn vào vùng biển Vân Đồn.
