Gió từ bãi bồi sông Hồng thổi thốc vào làng Bãi Sáo, mang theo tiếng vi vu trầm bổng từ hàng chục giàn sáo đang phơi trên giàn tre đầu ngõ.
Đăng bước nhanh, trong đầu vẫn còn lởn vởn mấy đường mạch hồi lưu vẽ dở đêm qua.
Bên cạnh cậu, Đỗ Cầm xách giỏ đựng mấy thanh dưỡng bằng đồng đỏ vừa dũa nhẵn thín, còn Tô Mặc thì kéo sụp vành nón mê, bước đi khép nép như sợ cơn gió mạnh thổi bay cái vẻ người trần mắt thịt mà anh ta đang cố khoác lên mình.
Thằng Tí lon ton chạy trước, tay quất cành cỏ gà vun vút vào bờ rào dâm bụt.
Cụ trùm Du, tay thợ diều lão luyện nhất làng Bãi Sáo, ngồi xếp bằng trên chiếc phản gụ kê giữa hiên nhà.
Trước mặt cụ là đống nan tre đực ngâm bùn vừa vớt lên, vàng ươm và bóng nhẫy như sừng trâu.
Thấy khách Yên Thái sang, cụ chỉ khẽ nhướng đôi mày bạc phếch, tay vẫn thoăn thoắt đưa lưỡi dao bài mỏng dính cạo từng lớp cật tre.
“Bác Cả Khang bên ấy nhắn sang mượn dăm bộ sáo cúng rằm thì lão tiếp,” cụ Du hắng giọng, cái tẩu thuốc lào rít lên một tiếng sòng sọc, “còn con nít sang dòm ngó nghề tổ thì lão chịu.
Cơm ai nấy ăn, mắm ai nấy chấm.
Cho ngồi uống bát nước vối, mắt nhìn được bao nhiêu thì nhìn, cấm tiệt hé mồm hỏi han.
Hỏi một câu là lão quét chổi đói đuổi thẳng.”
Đăng liếc nhìn Cầm, khẽ gật đầu rồi ngoan ngoãn ngồi xuống mép chiếu.
Với cậu, được nhìn tận mắt đã là món hời lớn.
Cậu chăm chú dán mắt vào từng động tác của cụ trùm: nan cánh phải lấy cật ngoài, hai đầu vót mỏng hơn đoạn giữa nửa phân để khi đón gió cong thành cánh cung đều tăm tắp, không bị vặn mép.
Đỗ Cầm thì nghiêng đầu quan sát cách cụ quết hồ nếp lên mép giấy dó bản đại, tay miết thật nhanh trên cật tre ẩm để giấy căng phồng như da trống mà không rách một thớ nào.
Tô Mặc thỉnh thoảng chép miệng khe khẽ, ngón tay giấu trong tay áo vô thức tính toán góc nghiêng của đường vòm cung.
Nhưng cái tinh túy nhất của diều Bãi Sáo không nằm ở cánh, mà ở cách thắt lèo và khóa miệng sáo tre vào sống lưng diều.
Vót xong nan cái, cụ trùm khôn ranh quay ngoắt lưng lại, che kín rương đồ nghề chứa mớ dây gai và ống sáo, chặn đứng mọi cặp mắt tò mò.
Đăng đang loay hoay chưa biết làm sao thì chợt nhận ra thằng Tí đã biến mất tự lúc nào.
Liếc mắt ra sau hồi hè, cậu thấy một cái chỏm tóc quen thuộc đang nhấp nhô bên đống rơm.
Hóa ra thằng nhãi đã lẻn ra chuồng trâu sau nhà, nơi anh thợ phụ của cụ trùm đang hí hoáy gọt miệng sáo bằng gỗ dổi.
Thằng Tí ngồi bệt xuống đất, vừa chìa cho anh ta nửa củ khoai lang nướng thơm lừng giấu trong bọc áo, vừa ngửa cổ khen nịnh: “Anh Hai gọt khéo hơn cụ trùm nhiều, cụ già run tay rồi, tiếng sáo của cụ kêu như nghé ọ!”
Anh thợ phụ phổng mũi, cười hì hì rồi cầm dây gai chỉ từng nút thắt, đâm mộng luồn ống sáo vào sống tre ngay trước mắt thằng bé.
Đăng nén cười đến rung cả vai, bấm nhẹ vào lưng Cầm để cô nhìn theo.
Cầm che miệng cười thích thú, trong khi cụ trùm Du ở mé phản bên này vẫn đắc ý nhấp ngụm nước chè đặc, ngỡ mình đã giấu kín được cái bí truyền ba đời của dòng họ.
Về đến bãi đất trống sau xưởng giấy Yên Thái, Đăng nôn nóng dỡ ngay đồ nghề ra cỏ.
Dựa vào ngón nghề nhìn trộm được từ cụ trùm và mẹo thắt lèo thằng Tí vừa đổi bằng nửa củ khoai nướng, một bộ khung diều chừng bốn thước nhanh chóng thành hình.
Mặt diều dán bằng ba lớp giấy dó loại hai quét dầu trẩu, chính giữa lưng là miếng đồng mỏng của Đỗ Cầm kẹp hạt linh thạch vụn, nối liền với ba nét chu sa dẫn ra hai mép cánh.
“Chạy đi Tí, giơ cao lên!” Đăng quấn đầu dây gai vào ống tre, giục rối rít.
Thằng Tí ôm lấy sống diều, chạy thắt thỏm ngược chiều gió bãi sông chừng hai mươi bước rồi tung mạnh lên trời.
Đăng giật nhẹ đầu dây, thầm niệm một tiếng khi thấy dòng linh khí từ mẩu linh thạch kích hoạt mạch dẫn, khiến hai cánh diều khẽ rung lên bần bật.
Con diều vút lên thật.
Nó đón ngọn gió chướng, chao liệng, nâng bổng cuộn dây gai trong tay Đăng lên cao chừng ba sải.
Ba ống sáo tre vót vội rít lên một tiếng te re chói tai như lợn bị chọc tiết.
Thằng Tí vỗ tay nhảy cẫng lên reo hò: “Lên rồi!
Bay rồi anh Đăng ơi!”
Thế nhưng niềm vui chỉ kéo dài đúng ba hơi thở.
Cơn gió quẩn từ mé sông bất thần tạt ngang.
Cánh diều bên trái oằn xuống, mạch chu sa chớp lên một tia khói xanh lẹt đẹt.
Con diều khựng lại, mất thăng bằng rồi quay tít như chiếc chong chóng gãy đóa, cắm thẳng mũi từ trên cao xuống ao bèo tấm sau chuồng lợn thím Tám.
“Bõm!”
Tiếng nước bắn tung tóe kèm theo tiếng đàn vịt rộ lên quang quác tán loạn.
Bèo tấm phủ kín mặt nước bị xé toạc ra một mảng tròn, để lộ cái đuôi diều cong queo chổng ngược lên trời, bốc khói xì xèo như sắt nung nhúng vào vò nước.
Thím Tám đang ngồi đãi đỗ bên cầu ao giật nảy mình suýt ngã ngửa, cái rá sứt văng luôn xuống bùn.
Nhìn thấy con quái vật tre giấy cắm giữa đàn vịt đẻ, thím chống nạnh hét tướng lên: “Đứa nào!
Đứa nào thả cái của nợ gì vào chuồng vịt nhà bà đấy hả?
Vịt nó tắc trứng thì bà sang bắt vạ cả họ!”
Tô Mặc sợ tái mặt, lùi vội sau cây rơm giả vờ phủi áo, còn thằng Tí đã lanh chanh co giò biến mất sau rặng chuối tự bao giờ.
Đăng phải muối mặt chạy sang, vừa cúi đầu vái sống vái chết xin lỗi vừa lội bì bõm vớt cái xác diều ướt sũng, sặc sụa mùi bùn non và phân vịt.
Đem mớ bùi nhùi về lại bãi cỏ, gạt lớp bèo bám trên mặt giấy rách, lòng Đăng như lửa đốt.
Hạn rằm chỉ còn chục ngày, Lục Phong có thể quay lại bất cứ lúc nào, thời gian đâu mà đợi.
“Không sao, chỉ là gió quẩn thôi!” Cậu gạt mồ hôi trên trán, tay đã với lấy bó nan tre bên cạnh.
“Cứ cắt giấy làm luôn mười con nữa!
Làm một mớ rồi thử thể nào cũng có con ăn gió, hỏng con này ta thả con khác, sợ gì!”
“Cậu có thôi cái thói làm ẩu đi không!”
Đỗ Cầm giật phắt thanh nan trên tay Đăng, quắc mắt chỉ vào sống tre vừa gãy: “Nhìn đi!
Cánh bên trái nặng hơn cánh bên phải gần nửa đồng cân vì miếng khoá đồng của tôi bị lệch!
Cậu cắm đầu cắm cổ đòi làm mười con thì cũng rơi cả mười vào chuồng lợn, tốn giấy tốn cơm!
Phải cân lại trọng tâm, đo cho hai cánh thăng bằng tuyệt đối trên đầu ngón tay đã rồi hẵng nói chuyện bay lượn!”
Tô Mặc bấy giờ mới bước ra từ sau cây rơm, ngồi xổm cạnh Đăng rồi bẻ nhánh ổi khô vạch lên cát:
“Đăng vẽ ba đường chu sa đều thông, linh khí xông thẳng vào hai cánh cùng lúc.
Cậu bắt nó vừa bay vừa tự giữ cân, khác nào bắt bò vừa cày vừa tự quất roi?
Nan tre mỏng manh chịu sao nổi.
Việc nâng cứ để gió bãi sông lo, trời đất cho gió không tốn một xu.
Ta chỉ cần trích một tia linh lực cực nhỏ, mở một miếng dương môn ngay sống lưng.
Cánh bên nào bị gió quật nghiêng, dương môn khẽ hở cho khí ghì lại.
Gió nâng, phù lái.
Thế là xong.”
Mắt Đăng sáng rực lên.
Cậu lập tức hiểu ra: cái dương môn ấy chẳng khác gì máng gạt cối xay nước, nước dâng bên nào thì máng tự nghiêng sang bên đó.
Ba đứa chụm đầu làm lại.
Đỗ Cầm gọt then đồng nhẹ bẫng như cánh ve.
Đăng nín thở tô lại đường mạch mực nhọ nồi pha chu sa, chừa đúng một cổng dương môn hình mắt cua ở sống lưng diều.
Thế nhưng sửa xong đâu phải đã bay ngay.
Lần thứ hai thử, con diều chao đảo rơi bịch xuống đống rơm.
Lần thứ ba, dương môn mở trễ, diều lộn nhào mắc kẹt trên cành ổi, Đăng trèo bở hơi tai mới gỡ nổi.
Đến lần thứ tư, thứ năm rồi thứ sáu, lúc thì đứt dây lèo, khi lại vặn cánh rắc rắc.
Thằng Tí chạy nhặt diều đến nỗi hai bắp chân lấm lem bùn đất, thở không ra hơi.
Mãi đến lần thứ bảy, khi vệt nắng chiều rớt đỏ ối bên kia triền đê, gió sông mới thổi lên từng chùm mát rượi và đều đặn.
“Thả đi Tí!” Đăng hô lớn, ngón tay giữ nhẹ sợi dây gai.
Thằng bé tung bổng con diều lên không trung.
Ngọn gió chướng ùa tới đỡ lấy mặt giấy dó căng tròn.
Lưng diều khẽ chớp lên một chấm sáng đỏ — dương môn đã mở!
Hai mép cánh rung lên khe khẽ, tự uốn lượn theo luồng khí như chim nhạn.
Tiếng sáo tre không còn the thé nữa mà cất lên tiếng ro ro trầm bổng, ngọt lịm.
Con diều không hề cắm đầu.
Nó đón gió vút lên cao, rồi chầm chậm lượn một vòng tuyệt đẹp quanh rặng tre xanh ngắt đầu làng.
Đám trẻ con chăn trâu buông cả roi thừng, nhảy cẫng lên hò reo:
“Bay rồi!
Diều sáo tự lượn kìa chúng mày ơi!”
“Đẹp quá!
Anh Đăng ơi cho em cầm dây với!”
Tiếng reo vang động cả bãi bồi.
Đăng đứng ngẩn người, hai mắt cay xè nhìn chấm giấy nhỏ xíu kiêu hãnh xoay tròn trên nền trời nhá nhem, vững vàng lướt qua ngọn gió.
Gió bãi sông đêm ấy dịu dần, Đăng từ từ cuộn dây gai, kéo con diều sáo hạ cánh êm ru xuống thảm cỏ mềm.
Cậu vuốt nhẹ mặt giấy dó còn hơi ấm vì linh khí chạy qua, lòng nhẹ nhõm như vừa trút được tảng đá tảng đè nặng bấy lâu.
Cậu ngồi bệt xuống đống nan tre, lôi trong túi áo ra một mẩu than củi vót nhọn, hí hoáy vạch từng nét lên mảnh ván sàn gãy:
“Nào, tính thử coi một con này đốt hết bao nhiêu tiền.”
Đỗ Cầm quệt vệt muội than trên má, nhẩm tính: “Mấy cái then đồng của tôi dùng mẩu vụn nhặt dưới gầm bễ đúc, coi như không tính tiền công thì một lạng đồng đúc được hơn hai chục cái khóa, chia ra mỗi cái chưa tới nửa đồng kẽm.”
“Tre ngâm chặt sau vườn nhà lão Ất, lão cho không,” Đăng gõ mẩu than cộp cộp xuống ván.
“Giấy dó loại hai tận dụng rìa xén ở xưởng của thầy tôi, quết thêm tí dầu trẩu thừa thì tốn chẳng bõ dính răng.
Mực nhọ nồi bếp củi, chu sa chỉ chấm một giọt đầu tăm.
Đá linh thạch vụn này là sỉ thải thương hội Vạn Thông đổ ngoài bãi cát, đem về nghiền ra gắp lấy hạt bằng hạt tấm...”
Ngón tay Đăng thoăn thoắt gạch từng vạch ngắn.
Sau một hồi lẩm bẩm cộng trừ, cậu vỗ đùi đánh “đét”, mắt sáng như sao sa:
“Năm đồng!
Chưa đầy năm đồng kẽm một con diều!
Một xâu tiền kẽm mua được cả nửa thúng diều sáo!”
Tô Mặc đang cầm chiếc diều ngắm nghía bỗng khựng lại, khóe môi giật giật như vừa nghe chuyện hoang đường nhất thiên hạ.
Anh ta lắc đầu lẩm bẩm: “Năm đồng kẽm...
Một phát Thiên Hỏa Lôi Toa của đám chân truyền Kim Đan đốt đứt ba trăm linh thạch hạ phẩm.
Các trưởng lão mà biết có thứ bay trên trời giá năm đồng kẽm, chắc thổ huyết tại chỗ.”
“Đốt đắt thế thì tốt quá rồi!” Đăng cười toe toét, trong đầu nảy ra một ý định táo bạo.
Cậu vớ lấy cây cọ, nhúng đậm vào bát mực pha chu sa.
“Tô huynh, kiếm tu các anh ra đòn thường dựa vào cái gì để ngắm bắn?”
“Thần thức,” Tô Mặc đáp ngay.
“Kiếm tu không dùng mắt trần nhìn đêm.
Thần thức quét qua trăm dặm, hễ bắt được dao động linh khí mạnh hay luồng sáng pháp bảo là phi kiếm lập tức xé gió lao tới băm nát mục tiêu.”
“Thế thì hay lắm.”
Đăng nheo mắt cười ranh mãnh, lia cọ thoăn thoắt trên lưng diều.
Thay vì thu gọn nét vẽ để giấu giếm linh lực, cậu lại cố ý kéo dài hai đường mạch chu sa vòng quanh vành cánh, tạo thành một cái loa khuếch đại hình hoa sen, rồi rắc thêm nhúm bột đá phát quang rẻ tiền mua ở chợ phiên.
Khi dòng linh khí mỏng manh từ hạt đá vụn chạy qua, nó bị ép dồn toa lại ở các khúc cua gắt, khiến cả sống diều bỗng bừng sáng rực rỡ như chiếc đèn lồng đỏ chói.
Mùi lưu huỳnh khét lẹt bốc lên ngùn ngụt, kèm theo những đợt sóng linh khí giả phập phồng dao động, tỏa ra cuồn cuộn chẳng khác nào một kiện pháp bảo trung phẩm vừa xuất thế.
Tô Mặc lùi lại nửa bước, trố mắt nhìn: “Cậu... cậu điên rồi à?
Làm thế này lộ liễu cách mười dặm cũng thấy!
Chẳng khác nào giơ ngực ra bảo kiếm tu hãy bắn vào đây!”
“Thì chính là bảo chúng nó bắn vào đây mà!” Đăng cười khì, ánh mắt lấp lánh vẻ đắc ý của một đứa trẻ vừa làm xong món đồ chơi mới.
“Con diều này bay lên trời làm mồi nhử.
Một con năm đồng kẽm đổi lấy một phát sấm sét mấy trăm linh thạch của bọn họ, để xem ai xót ruột hơn ai!”
Gió đêm bãi đình thổi lồng lộng, mát rượi.
Đăng hưng phấn cùng Đỗ Cầm mang hai con diều vừa dán xong ra bãi cỏ rộng trước cửa đình thử tiếp.
Một con đã được cậu mắc hạt linh thạch vụn, phát ra ánh sáng đỏ lập lòe như đốm lửa ma trơi trên nền trời đen thẫm, con kia kẹp bên nách chờ tới lượt.
Thằng Tí lon ton chạy vòng quanh, miệng bắt chước tiếng sáo ro ro không ngớt, còn Tô Mặc lùi sâu dưới bóng cây bàng cổ thụ, cảnh giác ngó nghiêng tứ phía.
Đúng lúc con diều đang chao cánh đón gió, từ ngõ đình bỗng vang lên tiếng bước chân huỳnh huỵch nện trên sỏi đá, kèm theo ánh đèn bão chao đảo hắt tới:
— Đứa nào đấy?!
Chúng mày làm cái trò ma mãnh gì ở bãi đình thế hả?!
Tiếng quát sang sảng như lệnh vỡ xé toang màn đêm.
Ánh đèn bão rọi thẳng vào mặt làm Đăng chói mắt, phải giơ tay che trán.
Bác Cả Khang sầm sầm bước tới, chiếc áo the xắn tận nách, mặt đỏ gay gắt gỏng.
Vừa nhìn thấy con diều sáo đang tỏa khói xanh lè và lập lòe ánh đỏ quái dị, đôi mày rậm của bác Cả giật bắn lên.
Bác xộc tới, chẳng nói chẳng rằng giật phắt cuộn dây gai trong tay Đăng, chộp luôn con diều thứ hai trên tay Cầm, bẻ gập đôi cánh kẹp cứng dưới nách.
— Giặc sắp gõ cửa, đền Mẫu như chỉ mành treo chuông, cả làng lo thắt ruột thắt gan, — bác Cả thở phì phò, ngón tay run run chỉ thẳng vào mặt Đăng mắng té tát, — thế mà chúng mày còn tụ tập ở bãi đình bôi nhọ vẽ bùa, thả cái của nợ sáng quắc này lên trời!
Chúng mày chê kiếm tu Trung Thổ chưa biết lối tìm về đây hay sao mà còn thắp đèn dẫn đường cho chúng nó?!
Đăng cuống quýt định phân bua:
— Bác Cả, cháu làm cái này là để...
— Để cái mả bố mày! — Bác Cả Khang gạt phắt đi, giọng đanh lại lạnh tanh: — Tao là lý trưởng cái làng này!
Từ giờ đến rằm, tao cấm tiệt đứa nào được thả diều, đốt lửa bậy bạ trong làng.
Đứa nào dám thả một cái nan tre bay lên trời Yên Thái, tao cho tuần đinh lôi ra sân đình đánh mười roi, phạt quỳ trước hương án ba ngày ba đêm!
Nghe rõ chưa?!
Uy thế của vị lý trưởng làng khiến thằng Tí sợ xanh mặt, dúm dó nép chặt sau lưng Đỗ Cầm không dám thở mạnh.
Đăng ngoái nhìn ra sau cây bàng, nhận ra Tô Mặc đã lủi mất dạng từ bao giờ.
Cầm nghiến răng định cãi lại nhưng Đăng vội kéo nhẹ tay áo cô, lắc đầu khuyên can.
Bác Cả Khang hừ mạnh một tiếng, xoay người xách đèn bão, cắp hai con diều sáo hầm hầm sải bước về phía cổng đình.
Đi được năm sáu bước, gót guốc mộc của bác bỗng khựng lại.
Ánh đèn bão vàng vọt soi rõ một miếng phù tròn bằng giấy dó quét dầu bóng, viền mực chu sa đỏ au rơi trên vạt cỏ ướt sương — có lẽ là miếng mạch dự phòng tuột khỏi túi áo Đăng lúc giằng co ban nãy.
Bác Cả Khang đứng im như pho tượng giữa bãi cỏ chừng một hơi thở.
Bác chầm chậm cúi người xuống, ngón tay thô ráp nhặt miếng phù tròn lên.
Bác không ném đi, cũng không xé nát, mà lẳng lặng nắm chặt trong lòng bàn tay rồi nhét sâu vào túi áo cánh lụa, sau đó bước vội vào bóng tối mịt mùng của ngõ đình.
