Gió sông thổi qua sân đình Yên Thái vẫn còn vương mùi phù sa sau trận lụt, nhưng hàn khí tỏa ra từ ống tay áo của viên chấp sự Thái Hư Thánh Địa lại buốt lạnh đến gai người.
Gã đứng ngay trước bậc thềm đá, nơi tấm biển gỗ “Trường phù học — ai cũng được học” của tôi vừa mới treo lên, nét sơn then còn chưa kịp ráo.
Chiếc áo choàng lụa dệt mây bạc của gã sạch bong không vướng một hạt bụi, tương phản rõ rệt với ống quần xắn móng lợn và đôi bàn tay lấm lem mực chu sa của tôi.
Gã giơ tay, mở bung cuộn trục lệnh viền chỉ vàng.
Một tiếng nổ lách tách như sấm non vang lên giữa khoảng sân, để lộ con dấu mây cuộn phát ra ánh sáng tím biếc của phong lôi ấn.
“Phụng lệnh Chưởng giới điện Thái Hư Thánh Địa,” giọng gã ráo hoảnh, the thé như tiếng thanh la nứt, từng lời dội vang làm rung cả mấy tấm ngói mũi hài trên mái đình.
“Đệ tử ngoại môn Tô Mặc, tự ý đào thoát, câu kết ngoại nhân, mưu toan làm loạn quy củ linh mạch Cửu Châu.
Nay truyền hịch: nội trong ba mươi ngày, Tô Mặc phải thân hành về Hư Vô Điện chịu tội quy án.”
Tôi liếc sang Tô Mặc.
Sắc mặt anh tái mét, khóe môi giật giật, hai bàn tay giấu trong tay áo nắm chặt đến mức khớp xương trắng bệch.
Viên chấp sự nhếch mép, ánh mắt lướt qua tôi, Đỗ Cầm và cả Bạch Viễn đang ngơ ngác đứng bên mép chiếu, rồi cười khẩy:
“Bằng như quá hạn ba mươi ngày kẻ phản nghịch không xuất đầu lộ diện, Thái Hư Thánh Địa sẽ hạ lệnh cấm vận tuyệt đối.
Thương hội Vạn Thông cùng mọi thương đoàn Cửu Châu sẽ không được phép bán dù chỉ một phân chu sa, một mẩu linh thạch vụn cho toàn cõi Nam Việt.
Bản toà muốn xem, không có nguyên liệu của Trung Thổ, đám phàm nhân các ngươi lấy gì để vẽ bùa trét vách!”
Gã hất tay ném cuộn trục lệnh cắm phập xuống nền gạch Bát Tràng ngay trước mũi giày Tô Mặc.
Tia sấm tím ngoằn ngoèo trên rãnh gạch rồi tắt ngấm.
Mấy bác thợ xẻ gỗ đầu ngõ vừa nghe quát tháo đã lấp ló ngoài cổng đình, ai nấy đều lộ vẻ hoang mang tột độ.
Không có linh thạch thì lấy đâu ra năng lượng mồi phù, không có chu sa thì xưởng in lấy gì quét lên ván gỗ?
Tô Mặc dường như không thở nổi.
Lưng anh còng xuống như thể vừa bị ai trút cả tảng đá ngàn cân lên vai.
Anh bước lên nửa bước, cúi người định nhặt trục lệnh:
“Tôi... tôi đi với các người.
Chuyện này do tôi gây ra, xin các vị đừng làm khó người vô tội trong làng...”
“Đi đâu mà đi!”
Tôi nhanh tay chộp lấy cổ tay Tô Mặc giật mạnh về phía sau, khiến anh lảo đảo suýt ngã.
Cùng lúc đó, Đỗ Cầm đã xách chiếc kìm đúc đồng dài ngoằng bước lên chắn ngang trước mặt anh.
Cô nàng trừng mắt nhìn gã chấp sự, rồi quay sang gắt với Tô Mặc:
“Anh Tô ngớ ngẩn vừa thôi!
Tiền công đúc cái bàn biến tần hôm nọ anh còn nợ tôi mười sáu đồng kẽm chưa trừ vào sổ, định quỵt nợ bỏ trốn đấy à?”
Tôi giữ chặt bả vai đang run rẩy của Tô Mặc, nhìn thẳng vào mắt anh, nói từng lời rành rọt:
“Anh đã bước chân vào xưởng Yên Thái, cùng ăn cơm độn khoai với bố con tôi, cùng kéo diều giữ đền Mẫu, thì anh là người của xưởng này.
Đang yên đang lành, việc quái gì phải theo bọn họ về chịu tội?”
Viên chấp sự Thái Hư nhướn mày, dường như vừa nghe thấy một câu chuyện nực cười nhất thiên hạ.
Gã phủi bụi tay áo, buông tiếng cười lạnh:
“Đúng là lũ ếch đáy giếng.
Ba mươi ngày, tự mà đếm cho kỹ.”
Dứt lời, gã phất tay áo, thân ảnh thoắt cái đã hóa thành vệt khói mờ lướt thẳng qua cổng làng, để lại chúng tôi đứng trơ trọi giữa sân đình lộng gió.
Tiếng chiêng ba hồi chín tiếng gióng lên xé toạc buổi trưa oi ả.
Chưa đầy nửa khắc sau, chiếu hoa gian giữa đình Yên Thái đã chật ních các bô lão trong hội đồng kỳ mục.
Khói thuốc lào mù mịt quyện với mùi ẩm mốc sau trận lụt.
Mọi người xì xào bàn tán, thỉnh thoảng lại liếc nhìn Tô Mặc đang đứng nép bên cây cột cái.
Ngoài sân chợt vang lên tiếng quát the thé quen thuộc:
“Khiêng khẽ cái tay!
Đụng vào khúc xương gãy của tao thì trừ sạch công điểm tuần đinh!”
Hai anh tuần đinh lực lưỡng hì hục khiêng chiếc võng bạt đưa bác Cả Khang vào tận thềm đình.
Cánh tay phải của bác bó nẹp tre chằng chịt dây chuối khô lủng lẳng trước ngực, vạt áo nâu còn dính bùn từ hôm be bờ giữ đền Mẫu.
Vừa tới mép sập gụ, bác đã vùng vằng tụt xuống, tay trái chống phăng cây gậy ổi, tập tễnh bước lên chiếu trên.
“Cụ tiên chỉ bớt dăm ba chén trà lại hộ tôi nhờ,” bác Cả Khang ngồi phịch xuống mép phản, thở phì phò mệt nhọc nhưng đôi mắt vẫn quắc lên sắc lẹm.
“Ngoài kia đồn người của Thánh Địa về đòi bắt thằng Mặc, có đúng không?”
Cụ tiên chỉ vuốt chòm râu bạc, thở dài thườn thượt:
“Đúng thế bác Cả à.
Họ dọa cấm chợ chu sa với linh thạch, không khéo làng mình chết đói cả nút...”
“Chết đói cái củ tỉ!” Bác Cả Khang nện cây gậy ổi đánh 'cộp' một cái xuống mặt gỗ gụ, làm mấy cái chén hạt mít nảy tanh tách.
“Làng này ngập lụt trôi hết thóc giống còn chưa chết, sợ quái gì ba cái lời dọa dẫm của mấy thằng áo lụa phương Bắc!”
Bác đảo mắt nhìn Tô Mặc.
Anh chàng khẽ rụt cổ lại, như thể chuẩn bị hứng chịu những lời xua đuổi quen thuộc.
Thế nhưng bác Cả chỉ hừ một tiếng, quay ngoắt sang ông thủ từ:
“Mở tráp lấy cuốn hương ước của làng ra đây.”
Gian đình im bặt.
Cuốn sổ bọc da trâu đen bóng truyền đời được trịnh trọng đặt lên sập.
Bác Cả với lấy cây bút lông ngỗng chấm đẫm nghiên mực tàu, chìa về phía tôi:
“Thằng Đăng, mày biết chữ ngay ngắn, lại đây chép thêm một dòng vào cho ông.”
Tôi bước vội lên mép sập, đón lấy bút mà lòng hồi hộp lạ lùng:
“Chép... chép điều gì hả bác?”
Bác Cả Khang ngẩng cao đầu, giọng sang sảng át cả tiếng gió ngoài lũy tre:
“Ghi rõ vào đấy: Kể từ nay về sau, phàm là ai, bất kể gốc gác từ đâu tới, miễn đã từng cùng dân làng Yên Thái đắp đê chống lũ, lội bùn giữ đền Mẫu, thì tức là người của đất Yên Thái.
Mà làng Yên Thái thì từ thuở cha ông chưa từng có lệ đem giao dân mình cho người ngoài tới bắt bớ!”
Tô Mặc đứng sững sờ, hai mắt mở to dường như không tin nổi vào tai mình.
Cụ tiên chỉ chớp mắt e dè:
“Nhưng bác Cả ơi, bên kia dẫu sao cũng là Thái Hư Thánh Địa, môn quy nghiêm ngặt...”
“Môn quy cái con khỉ mốc!” Bác Cả Khang gạt phắt, cười khẩy một tiếng đầy ngạo nghễ.
“Đất có thổ công, sông có hà bá.
Phép vua còn thua lệ làng!
Huống hồ đám tiên nhân Trung Thổ các ông ấy từ bao giờ được phong làm vua xứ Nam Việt này thế hả?”
Tiếng gậy ổi lại nện xuống mặt sập đanh gọn.
Mấy bác trung niên ngồi quanh bật cười khoái chí, gật đầu lia lịa.
Cụ tiên chỉ ngẫm nghĩ một thoáng rồi cũng khà một tiếng rõ to:
“Được!
Bác Cả nói chí phải.
Lệ làng là lệ làng.”
Cụ chấm ngón tay trỏ vào đĩa mực đỏ, ấn một dấu điểm chỉ đỏ chót xuống cuối trang giấy dó vừa ráo mực.
Lần lượt từng vị bô lão, kỳ mục lục tục tiến lại sập gỗ, từng ngón tay thô ráp của những người thợ xeo giấy, thợ rèn ấn xuống cạnh nhau, quây kín lấy cái tên Tô Mặc vừa được khắc vào hương ước.
Buổi chiều, bóng cây đa đầu đình xòe rợp mát cả góc sân đất.
Tôi cùng Tô Mặc quét dọn lá rụng, trải ba manh chiếu cói rách mép sát gốc cây, dựng tấm ván gỗ quét sơn then làm bảng cùng mấy đĩa sành đựng chu sa đỏ au.
Học trò đến sớm nhất là thằng Tí, ôm khư khư ống nứa đựng mấy cây bút đóm tự vót.
Ngồi cạnh nó là bà Thắm với chị Nhàn chuyên buôn đồng nát, đòn gánh dựng tạm ngoài gốc mít.
Thấy tôi nhìn, bà Thắm ngại ngùng kéo vạt áo vá:
“Thằng Đăng này, tao với con Nhàn ghé thử lúc vãn chợ.
Nghe đồn học phù này biết cách thử xem đồng có pha thau không, có được không mày?”
“Được chứ bà, ai muốn học cũng được cả mà!” Tôi cười đáp.
Lát sau, ba cậu thợ làng rèn Kim Lũng cũng lục tục kéo tới.
Bắp tay ai nấy cuồn cuộn vì quai búa, ngón tay thô ráp cầm cây quản trúc mỏng manh mà ngượng nghịu như sợ bóp gãy.
Lão Ất lững thững bước ra từ sau gốc đa, hai tay chắp sau lưng, áo dài the sờn cổ, chòm râu dê hếch lên vẻ khó đăm đăm nhưng thanh thước tre dắt cẩn thận bên hông cho thấy lão đã chuẩn bị kỹ lắm.
“Hắng!
Trật tự hết xem nào!” Lão Ất gõ cộp cộp lên ván gỗ.
“Phù chú là phép tắc của trời đất, có phải mớ rau con cá ngoài chợ đâu mà bu đông bu đỏ!”
Miệng càu nhàu, nhưng lão lại chấm bút, vung tay vẽ lên tấm ván then một vệt mực đỏ tươi uốn lượn rồi bẻ gập sắc lẹm, đuôi hơi móc ngược lên như chiếc lưỡi câu tí hon.
“Nhìn cho kỹ!
Đây là 'móc âm', cái van chặn linh khí.
Khí từ đất lên gặp chỗ gập này thì dồn lại, bung ra đằng đuôi.
Nét vẽ phải liền mạch, lệch một li là hỏng ăn.”
Bộp một tiếng, cậu thợ rèn tên Dần vì ấn quá mạnh đã bẻ gãy gập ngọn lông, chu sa bắn tung tóe.
“Đấy!
Mày quai búa quen thói hả thằng Dần?” Lão Ất nhảy dựng lên, rồi lại bực dọc ngồi thụp xuống bên cạnh.
Bàn tay đồi mồi của lão nắm lấy những ngón tay to bè của anh thợ, nắn lại thế cầm bút.
“Thả lỏng cổ tay ra!
Nín hơi ở họng, dẫn lực từ vai xuống ngón.
Đưa ngang... nhấn xuống... bẻ góc... giật ngược lên!
Nét mực phải đều như tơ thì linh khí mới không nghẽn mà xì khói!”
Dần trố mắt nhìn vệt chu sa đỏ au đều tăm tắp, gật đầu lia lịa.
Lão Ất hừ mũi, quay ngoắt sang bà Thắm.
Thấy nét vẽ ngoằn ngoèo như giun bò qua vũng bùn của bà, lão lắc đầu:
“Cái nét móc vẹo vọ này cắm vào phù thì nổ toe toét mặt mày ra chứ van với vỉ cái nỗi gì!”
Mắng sa sả, nhưng lão vẫn khom lưng, kiên nhẫn cầm tay bà Thắm uốn từng nét cho tới khi thành chiếc móc gọn ghẽ.
Thằng Tí ngồi cạnh toét miệng cười, lập tức bị lão gõ nhẹ đầu thước tre lên trán đánh cạch:
“Cười cái gì!
Tí nữa mà vẽ lệch một nét thì tao phạt quét sạch lá đa quanh đình!”
Ở góc chiếu bên kia, Bạch Viễn trông như thể đang ngồi trên đống gai nhọn.
Dù đã thay chiếc áo vải thô tôi đưa, thiếu gia Thiên Kiếm Tông ngày nào vẫn ngồi thẳng đuột như thanh kiếm cắm giữa sân đất, lọt thỏm giữa đám nhóc tì mũi dãi thò lò.
Tôi đứng cạnh gốc đa vờ mài chu sa, mắt liếc nhìn ngón tay trắng trẻo của cậu ta lóng ngóng kẹp lấy cây bút đóm.
Nhìn vẻ mặt căng cứng, tôi đoán từ bé đến giờ cậu ta chưa từng phải chen chúc học vỡ lòng với phàm nhân thế này.
Bạch Viễn hít một hơi, chấm bút vào đĩa sành rồi hạ xuống mặt giấy dó.
Nhưng thói quen vận kình đã ăn sâu vào tủy; đầu ngón tay vừa phát lực, kình khí vô thức tràn ra làm toạc một đường dài trên tờ giấy mỏng, chu sa nhòe nhoẹt.
Lá thứ nhất hỏng.
Cậu ta cắn môi kéo tờ thứ hai lại.
Lần này vì gượng gạo kiềm chế nên cổ tay cứng đơ như khúc gỗ.
Nét mực đi nửa chừng run rẩy, đuôi móc âm nghẽn lại thành một cục to tướng rồi bốc khói khét lẹt.
Lá thứ hai đi tong.
Đến lá thứ ba, trán Bạch Viễn đã rịn đầy mồ hôi.
Cậu ta nín thở lia một nét thật nhanh để tránh ứ đọng, nhưng ngọn bút nhấc vội khiến đoạn uốn cong bị đứt một khoảng bằng nửa hạt gạo.
Ba tờ giấy nằm chỏng chơ bên mép chiếu.
“Sai bét be bèn bẹt rồi!”
Một giọng lanh lảnh cất lên.
Thằng Tí chẳng biết bò sang từ lúc nào, hai tay chống cằm, gõ cộp cây bút đóm vào mép tờ giấy của Bạch Viễn:
“Cái nét móc này để dẫn khí như nước chảy trong mương ấy.
Anh nhấc bút sớm thế là mương đứt bờ rồi, khí đụng phải vách không chạy được thì sáng sao nổi!”
Mặt Bạch Viễn đỏ bừng từ mang tai xuống cổ.
Cậu ta trừng mắt nhìn thằng nhóc chỉ cao đến hông mình, môi mấp máy như muốn quát về tôn ti trật tự của một chân truyền, nhưng rồi lại nhìn xuống nét vẽ đứt quãng trên tờ giấy.
“Đấy, nhìn tôi vẽ này!” Thằng Tí nhổm dậy, thè lưỡi đặt bút xuống tờ giấy nháp.
Một nét móc âm liền mạch, mượt mà đỏ au hiện ra, gọn ghẽ chẳng kém nét mẫu của lão Ất.
Nó vênh cái cằm lem luốc lên đắc ý:
“Cầm bút nhẹ thôi, đừng gồng như sắp đánh nhau thế!
To xác mà vẽ thua cả mèo cào!”
Mấy đứa trẻ ngồi quanh khúc khích cười.
Bạch Viễn ngơ ngác nhìn nét vẽ của thằng Tí, rồi nhìn bàn tay đang run nhẹ của mình.
Đôi vai gồng cứng của cậu ta từ từ hạ xuống; không cãi lại nửa lời, cậu lẳng lặng kéo lấy tờ giấy thứ tư.
Nắng chiều rải từng đốm vàng lên những manh chiếu cói dưới gốc đa.
Lão Ất vừa thu dọn thước tre, miệng vẫn càu nhàu đám học trò lười đậy nắp mực, thì từ bến sông chợt vang lên tiếng bước chân bì bõm hớt hải.
Quản sự phân hội Vạn Thông trên phố huyện đang cuống cuồng chạy tới.
Chiếc áo the của lão lấm lem bùn đất, khăn xếp lệch sang một bên, mặt mũi tái mét như gà cắt tiết.
Lão vấp mô đất suýt ngã sấp mặt, may nhờ Đỗ Cầm nhanh tay đưa cán kìm đỡ lấy.
“Đăng ơi!
Hỏng... hỏng bét cả rồi cháu ơi!” Lão chống tay lên đầu gối, thở dốc không ra hơi.
Tôi buông xấp giấy vừa thu lại, vội bước tới: “Có chuyện gì thế bác?
Đứng thở đã nào.”
“Thở sao nổi!” Quản sự xua tay lia lịa, mắt dáo dác nhìn quanh.
“Lệnh Thái Hư Thánh Địa vừa truyền xuống các trấn lúc trưa.
Đội chấp pháp mang ấn phong lôi dán bùa niêm phong sạch các kho hàng của Vạn Thông rồi!”
Tô Mặc đang gom bút lông bên gốc cây bỗng khựng lại, vai anh hơi sụp xuống.
Đỗ Cầm cau mày:
“Niêm phong cả kho chu sa bên bến Đông sao bác?”
“Hết sạch!” Quản sự đấm thùm thụp vào đùi, giọng run bần bật.
“Từng bao chu sa, từng hòm linh thạch thô từ mỏ Tây Mạc chở về đều bị niêm phong tại chỗ.
Họ ra tối hậu thư, kẻ nào dám tuồn một hạt cho Yên Thái hay làng nghề Nam Việt sẽ bị xóa thương tịch, phế bỏ tu vi!
Chuyến này đứt hẳn nguồn hàng rồi!”
Cả gốc đa im phăng phắc.
Thằng Tí sợ sệt nép sau lưng Bạch Viễn.
Tôi không nói thêm nửa lời, quay ngoắt chạy một mạch về gian xưởng sau đình.
Cầm và Tô Mặc vội vã bám theo sau.
Cánh cửa gỗ mở toang, phả ra mùi mực in và keo trâu quen thuộc.
Tôi bước thẳng tới góc buồng trong, nơi kê ba chiếc hũ sành da lươn chuyên trữ chu sa hảo hạng.
Rút chiếc gáo dừa cời sâu xuống đáy, hũ thứ nhất chỉ còn lớp bụi đỏ mỏng tang.
Hũ thứ hai đã cạn từ đợt in phù Tản Nhiệt chống lôi hỏa.
Tôi ôm chiếc hũ cuối cùng dốc nghiêng ra đĩa cân đòn bằng đồng.
Tiếng bột đỏ trút xuống lạo xạo khô khốc giữa gian phòng vắng lặng.
Đỗ Cầm kéo quả cân chạy dọc cần trúc, còn Tô Mặc thoăn thoắt lật sổ tay tính định mức tiêu hao.
“Được bao nhiêu?” Tôi hỏi, giọng khô khốc.
Cầm nhìn vạch khắc, khẽ cắn môi: “Chưa đầy bốn cân.”
Tô Mặc ngẩng đầu lên, ngón tay dừng lại trên con số dở dang.
Ánh mắt anh ảm đạm, giọng chùng xuống:
“Với đà xưởng in mỗi ngày ba trăm bản phù thủy lợi cho các làng... chỗ chu sa này chỉ còn đủ dùng trong mười ngày.”
Tôi nhìn đĩa cân phủ một lớp bụi đỏ au leo lét dưới ánh hoàng hôn đang tắt dần ngoài hiên.
Mười ngày.
Cả xưởng Yên Thái, lớp học phù dưới gốc đa và bản hương ước vừa ráo mực... tất cả chỉ còn đúng mười ngày trước khi giọt mực cuối cùng cạn kiệt.
