Bài tổng kết dưới đây có chứa tình tiết tiết lộ trước nội dung, các bạn chưa đọc xong quyển thứ nhất không nên xem, tránh làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến trải nghiệm đọc:
Mỗi cuốn sách, kết cấu và ý nghĩa của từng quyển chắc chắn đều không giống nhau.
Ngay từ khi vừa nảy ra ý tưởng cho cốt truyện Vòng Tròn Định Mệnh, trong đầu tôi đã phác thảo nên suy nghĩ: Quyển thứ nhất phải là một lời dẫn, một chương mở đầu.
Mục tiêu của nó là sơ bộ thể hiện khung cảnh thế giới hiện tại sau vài năm đã qua, cũng như những biến đổi trọng đại so với Quỷ Bí.
Đồng thời, nó phải dựng nên khung sườn hình tượng cho nhân vật chính Lumian để gọt giũa dần về sau, và gài gắm những manh mối then chốt đủ tầm quan trọng.
Khi đã có ý tưởng rồi, vấn đề tiếp theo là hiện thực hóa nó ra sao.
Ban đầu tôi hoàn toàn không đặt ra bất kỳ định kiến hay khuôn mẫu nào, mà đi tìm nguồn cảm hứng thông qua việc đọc sách, động não suy nghĩ và chơi game.
Đúng lúc ở giai đoạn này, trong phần bình luận trên tài khoản WeChat chính thức, có độc giả đã tiến cử cho tôi trò chơi “What Remains of Edith Finch”.
Tôi mới chơi chưa đầy nửa tiếng đã không thể chịu nổi chứng say 3D nghiêm trọng nên đành phải bỏ cuộc.
Tuy nhiên sau đó, tôi vẫn lên Bilibili và Zhihu lướt xem các video cùng bài viết liên quan, coi như hoàn thành trò chơi bằng phương thức ấy (đùa đấy).
Thế rồi tôi chợt nghĩ, cách dùng biểu tượng và ẩn dụ để kể một câu chuyện thế này thật sự rất thú vị!
Nó tạo ra cảm giác mê huyễn, hỗn loạn và tách rời vô cùng đặc biệt, rất hài hòa với phong thái mà tôi muốn nắm bắt cũng như bộc lộ.
Mang theo ý nghĩ đó, tôi quyết định quyển thứ nhất của Vòng Tròn Định Mệnh sẽ “chơi lớn” một chút.
Con người mà, ai chẳng có lúc bốc đồng muốn “thử cảm giác mạnh”, chẳng biết lượng sức mình mà cái gì cũng muốn thử thách một lần.
Nhưng đời người ngắn ngủi thế, nếu cứ lặp lại chính mình mãi thì chán biết bao.
Hơn nữa, lối chơi biểu tượng và ẩn dụ đâu phải tôi chưa từng thử qua.
Như trong Áo Thuật, đoạn cõi mộng của tiểu Lộ chính là dùng giải mã giấc mộng để biểu tượng cho tính cách, xu hướng và suy nghĩ của nhân vật.
Cho nên tôi nghĩ, lần này vẫn có thể dùng hình thức giấc mộng, nhưng không thể chỉ kéo dài mươi mười lăm chương, không thể cưỡi ngựa xem hoa, cũng không thể gói gọn trong việc phản chiếu tâm lý cá nhân của Lumian.
Phải giải cấu trúc những câu chuyện đã xảy ra, trừu tượng hóa chúng thành các yếu tố mang tính biểu tượng và ẩn dụ khác nhau, rồi đem xâu chuỗi, lắp ráp cùng các tình tiết tiểu thuyết mà Lumian từng đọc cũng như những suy đoán tưởng tượng của cậu, để trình diện trước mắt mọi người một câu chuyện bề nổi đủ độ hoàn chỉnh.
Các bạn ơi, điểm này mới thực sự thú vị này: Tôi rõ ràng đang kể câu chuyện này, nhưng bản chất của nó lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Đứng ở góc độ người sáng tác thì trải nghiệm đó thật sự vô cùng thích thú.
Thế nhưng với tư cách là một tác phẩm tiểu thuyết mạng, tôi bắt buộc phải bảo đảm tính dễ đọc và tính hữu dụng của nó.
Yếu tố đầu tiên nghĩa là không thể để tác giả viết đến mức tự sướng quay cuồng, còn độc giả thì hoang mang ngơ ngác, đọc không vô.
Việc này đòi hỏi phải kể lại câu chuyện đã qua tái tổ hợp bằng một phương thức vừa dễ hiểu vừa thú vị, đồng thời phải quăng ra những manh mối, những điểm bất thường dưới hình thức đơn giản và trực diện hơn.
Có như vậy, khi cú lật kèo ở phía sau diễn ra, độc giả mới trố mắt thốt lên “Ra là thế!”, chứ không phải “Rốt cuộc ông đang viết cái quái gì thế hả?!”.
Yếu tố thứ hai nghĩa là không thể viết dương dương sái sái cả trăm chương rồi đùng một cái bảo với mọi người rằng đây chỉ là giấc mộng của nhân vật chính.
Làm thế chắc chắn sẽ khiến độc giả nảy sinh suy nghĩ “Viết vậy thì có ý nghĩa gì chứ?”.
Thế nên, quyển này không thể đơn thuần là đem những việc đã xảy ra kể lại một lần bằng phương thức biểu tượng và ẩn dụ, mà còn bắt buộc phải giữ vai trò quan trọng hơn nữa trong toàn bộ kết cấu câu chuyện của cuốn sách.
Do đó, ngay sau chương cõi mộng vỡ tan, tôi lập tức phải dùng thủ pháp đảo suy nghĩ cùng bản “báo cáo” để nói cho mọi người biết: Quyển này không chỉ dừng lại ở việc giải cấu trúc nội tâm nhân vật chính, tạo động lực nội tại cho các hành động sau này của cậu, mà rất nhiều tình tiết còn mang ý nghĩa biểu tượng, ẩn dụ cho những điều khác và chôn giấu vô số manh mối.
Những manh mối ấy có vai trò vô cùng quan trọng đối với việc triển khai các phần tiếp theo cũng như sự phát triển của câu chuyện, chứ không đơn thuần chỉ là một giấc mộng.
Theo ý nghĩa này, quyển “Cơn Mộng Y魇” quả thực chính là một lời dẫn.
Những cái hố đã đào tôi sẽ từ từ lấp dần, mà cái hố quan trọng nhất có lẽ phải chờ tới quyển áp chót hoặc quyển kế áp chót mới có thể hé mở.
Sau đây tôi xin tiếp tục chia sẻ về tư tưởng sáng tác cùng những trải nghiệm thực tế:
Sau khi đã xác định rõ mình muốn gì ở quyển thứ nhất, tôi lại ngâm bút suốt một thời gian dài.
Bởi vì lười, vì tư liệu chưa đọc xong, và vì thời điểm mở sách vẫn còn khá xa.
Mãi cho tới điều tôi từng đề cập trong lời bộc bạch khi lên kệ, tôi vứt mấy cái tên sách cho Khởi Điểm để họ tự chọn.
Sự lựa chọn của họ sẽ quyết định con đường thứ hai của Lumian, đồng thời quyết định hướng đi của một số tình tiết.
Họ đã chọn “Vòng Tròn Định Mệnh”.
Tôi nhìn qua rồi xoa cằm tặc lưỡi: “Vòng Tròn Định Mệnh à...”.
Vậy thì quyển thứ nhất có thể chèn thêm yếu tố vòng lặp vào rồi!
Việc đối chiếu trước sau của một vài sự kiện cũng mang ý nghĩa biểu tượng tương tự, mà việc có thêm nhiều yếu tố sẽ nâng cao đáng kể tính hấp dẫn khi đọc.
Đến lúc này, ý tưởng mới chính thức chốt hạ.
Tuy nhiên, điều tôi hạ bút viết đầu tiên lại không phải là những gì các bạn đang thấy hiện tại, mà là câu chuyện diễn ra trên dòng thời gian thực tế, bao gồm từng chi tiết quan trọng nhất.
Tôi đặt tên cho nó là “tuyến nét liền”.
Có tuyến nét liền rồi, bước tiếp theo là trích xuất các tình tiết cùng chi tiết then chốt, kết hợp thêm những yếu tố như cõi mộng, vòng lặp... để thêu dệt nên câu chuyện ở bề nổi, tức là “tuyến nổi”.
Trong quá trình này, có đôi lúc tôi phải tiến hành biểu tượng hóa, ẩn dụ hóa các tình tiết then chốt trước, sau đó mới đưa vào câu chuyện, rồi dùng những đoạn trích tiểu thuyết của Aurore cùng suy tưởng của Lumian phối hợp lại để xóa đi những điểm khập khiễng.
Cũng có lúc tôi viết xong câu chuyện bề nổi trước, rồi mới cân nhắc nên lồng đoạn tình tiết nào trong tuyến nét liền vào và biểu tượng hóa nó ra sao.
Tóm lại, đây là một quá trình dung hợp từ hai phía.
Hoàn thành xong các bước đó, tiếp theo là bước ghi chú lại những điểm cần lưu ý khi viết.
Điều này nghĩa là gì?
Đó là những trọng điểm khi khắc họa một số nhân vật hay câu chuyện cụ thể.
Chẳng hạn như ghi chú dành cho ba vị điều tra viên là “cách viết bình thường”; ghi chú cho Aurore lại là: “Ấn tượng đã được mỹ hóa của Lumian, sự tái hiện lặp đi lặp lại của những ký ức khắc sâu, dùng tình tiết tiểu thuyết để hàn gắn các chi tiết, thể hiện nhất định các hành vi bất thường, ở các vòng lặp phía sau thì nhân tính hơn và có tư duy độc lập hơn một chút”... vân vân và vân vân.
Về sau, trong bản đề cương gửi cho Khởi Điểm kiểm duyệt, tôi đã xóa sạch mọi lời giải thích về “tuyến nét liền” cùng các ẩn dụ biểu tượng, chỉ để lại “tuyến nổi”.
Tôi không muốn trước khi câu chuyện của mình kết thúc đã có người biết trước đáp án, cho dù là biên tập viên cũng không được.
Tĩnh tâm nghĩ thấu suốt mọi điều ấy xong xuôi, tôi mới chính thức bắt tay vào viết.
Nhiều độc giả hay thắc mắc một câu hỏi: Liệu có phải đã có một bản đề cương hoàn thiện tới mức ấy rồi thì sau đó chỉ việc cứ thế xuôi theo dòng mà viết là xong?
Câu trả lời là: Không đời nào!
Cảm hứng có thể đến bất cứ lúc nào, đôi khi chưa đặt bút viết tới tình tiết đó thì bạn hoàn toàn không thể phát hiện ra phương án xử lý tốt hơn cho chặng đường tiếp theo.
Lấy một ví dụ: Lúc viết về thế giới bến bờ bên kia, khi hai chị em Aurore và Lumian phải đối mặt với muôn vàn vong linh.
Một mặt, tôi đưa điểm then chốt “Aurore đẩy Lumian ra” vào câu chuyện dưới hình thức biểu tượng hóa tương đối đơn giản; mặt khác, tôi phải cân nhắc xem nên lấp đầy những nội dung cùng chi tiết còn lại như thế nào.
Rõ ràng, trong “tuyến nét liền”, Aurore chỉ thốt ra duy nhất câu: “Sổ tay, của chị”.
Vì vậy, những chi tiết đối thoại sâu hơn cùng sự phát triển của tình tiết bắt buộc phải do Lumian tự suy tưởng ra, dựa trên nguồn cảm hứng tìm kiếm từ tiểu thuyết của Aurore.
Sau khi cân nhắc đi cân nhắc lại, cuối cùng tôi vẫn quyết định chọn cách hoàn thiện tình tiết này theo phong cách khá “2D” và có phần “máu chó”.
Lúc đó tôi nghĩ, làm vậy có thể phản chiếu rất tốt bản chất đây là một cõi mộng, và một phần tình tiết vốn bắt nguồn từ tiểu thuyết.
Tuy nhiên tôi cũng thừa biết, cách làm này chắc chắn sẽ làm không ít độc giả cảm thấy gượng gạo khó chịu, bởi phong cách của nó quả thực khác biệt hoàn toàn với văn phong tổng thể, quá đỗi sến súa và xưa cũ.
Tôi suy nghĩ đắn đo mãi, nhưng do thời gian có hạn nên thật sự không thể nghĩ ra phương án xử lý nào tốt hơn, đành phải viết ra như vậy.
Thế nhưng trong quá trình vắt óc suy nghĩ, tôi chợt nhận ra: Mình hoàn toàn có thể dùng phương thức “vang vọng” để làm cái kết cơ mà!
Làm như thế, thứ nhất là có thể thể hiện rõ hơn bản chất của cõi mộng đang xen lẫn các tình tiết tiểu thuyết.
Thứ hai, tới hồi vang vọng thứ hai, nhờ có bước đệm phía trước, có những ký ức gây khó chịu, và có cả nhận xét của hành khách đứng xem về những lời thoại quá đỗi sến sẩm thiếu chân thực, tôi có thể biến câu thoại ngôn tình cổ điển hay phong cách anime ấy thực sự trở thành một lưỡi dao sắc bén — sắc bén, chuẩn xác và chạm tới tâm khảm.
Thứ lỗi thời chưa bao giờ là lời thoại, mà là cách chúng ta sử dụng nó.
Nói cách khác, mãi đến khi viết tới thế giới bến bờ bên kia, tôi mới thực sự định hình được phần kết cho quyển thứ nhất “Cơn Mộng Y魇”.
Ban đầu tôi từng dự tính hai cái kết khác nhưng sau đó đã loại bỏ:
Phương án một: Sau khi Lumian trốn thoát, cậu nằm ngủ trên một bãi cỏ cao nguyên khác, rồi thêm một lần nữa mơ thấy làng Cordu, mơ thấy Aurore, mơ thấy những người bạn nhỏ.
Làng Cordu trong mơ mới bình yên và hòa nhã làm sao.
Cái kết này vốn được xây dựng dựa trên tiêu đề “Cơn Mộng Y魇”.
Phương án hai: Chuyển thẳng ống kính máy quay tới quán rượu ở Trier, Lumian lại một lần nữa cất lời kể câu chuyện ấy: “Tôi là một kẻ thất bại, hầu như chẳng mấy khi chú ý xem ánh mặt trời có rực rỡ hay không...”.
Đây là cách thể hiện nét đẹp kết cấu mang tính vòng lặp và Túc Mệnh.
Đúng vậy, câu nói đầu tiên mở đầu câu chuyện do Lumian bịa ra cũng chính là câu mở đầu quyển thứ nhất của Vòng Tròn Định Mệnh.
Nó là sự đúc kết cô đọng nhất dành cho quyển “Cơn Mộng Y魇” này, là lời dẫn mở màn, là chiếc chìa khóa tổng quan.
Đã xác định toàn bộ quyển thứ nhất đều là trò chơi của biểu tượng và ẩn dụ, thì câu chuyện Lumian kể — câu chuyện mở đầu cho cả cuốn sách — làm sao lại có thể ngoại lệ được chứ?
Chiểu theo tính cách của Lumian, câu chuyện này chắc chắn tới tám phần giả hai phần thật.
Mà phần thật ấy lại đa số được thể hiện qua các hình ảnh biểu tượng, cất giấu những manh mối cốt lõi nhất.
Mọi người thấy đấy, ngay từ những dòng đầu tiên tôi đã mượn câu chuyện bịa của Lumian để tiết lộ cho mọi người biết quyển thứ nhất sẽ ra sao.
Đó chính là ý nghĩa biểu tượng của nó.
Trên đây là ý tưởng sáng tác, tóm tắt quá trình viết cùng những điểm ưng ý ở quyển thứ nhất.
Đương nhiên, những thiếu sót cũng khó tránh khỏi:
Một là, tôi đã đặt đoạn diễn giải kiến thức liên quan đến phép nghi thức của quyển thứ nhất vào đúng giai đoạn cốt truyện đang tăng tốc.
Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến nhịp điệu tổng thể.
Đúng ra tôi nên điều chỉnh thứ tự, giải thích những điều đó trước khi câu chuyện vòng lặp trở nên gay cấn, hoặc phân tán nó ra một chút, dùng thủ pháp đảo suy nghĩ hay xen kẽ để rải đều vào vài phân đoạn phía sau.
Hai là, khoảng thời gian từ sau khi khám phá xong lòng đất nhà thờ đến trước lúc Lumian đi săn quái vật ngọn lửa.
Phân đoạn này do các manh mối giai đoạn đầu đã tạm thời dùng hết, mà những điểm bất thường phía sau lại chưa bộc lộ nên cốt truyện rơi vào trạng thái khá đuối sức.
Đây là điều tôi đã không lường trước được khi lập đề cương ban đầu.
Đến phân đoạn đó đúng là cần phải chậm lại một chút, nhưng không nên kéo dài lâu tới vậy.
Hơn nữa, toàn bộ phế tích mộng cảnh chủ yếu xoay quanh việc săn bắt cá nhân và khám phá khu vực, nếu chỉ để một mình nó gánh vác mạch truyện chính thì rõ ràng thiếu đi sức hấp dẫn.
Nhưng khi ấy quả thực vẫn còn một số manh mối cần trải ra, một vài câu chuyện nhỏ cần kể để kết cấu tổng thể hoàn thiện hơn.
Cho nên tôi đã đè nén sự nôn nóng trong lòng, kiên nhẫn kể hết từng chút một.
Đương nhiên, tôi chắc chắn có cắt giảm một phần nội dung để đẩy nhanh nhịp độ trông thấy.
Điểm này, ngay trước khi đọc bình luận phản hồi của độc giả, tôi đã cảm nhận được và tiến hành điều chỉnh xong xuôi (dù sao lúc đó tôi cũng có bản thảo dự trữ).
Vậy nên khi đọc được ý kiến của mọi người, một mặt tôi thầm cười mỉm “Ta đã điều chỉnh xong xuôi hết rồi, hãy chuẩn bị đón bão đi!”, mặt khác lại thầm mừng rỡ vì cảm giác sáng tác của bản thân với tư cách người viết vẫn chưa hề thoui giột, vẫn hoàn toàn đồng điệu với độc giả.
Ba là sự lệch pha về kỳ vọng.
Bản thân tôi dự định quyển thứ nhất của Vòng Tròn Định Mệnh sẽ là lời dẫn, là chiếc chìa khóa mở ra những câu chuyện về sau.
Nó có kết cấu riêng của mình, nhưng các manh mối thì phải đợi tới những quyển sau mới dần giải mã.
Trong khi đó, nhiều bạn đọc lại kỳ vọng nó sẽ có một cái kết thu gọn trọn vẹn và một cao trào đủ sức nặng giống như quyển thứ nhất của Quỷ Bí.
Đòi hỏi này hoàn toàn hợp lý, nhưng ở thời điểm hiện tại, tôi cũng chưa nghĩ ra cách nào vừa chơi trò biểu tượng, ẩn dụ lại vừa có thể ám chỉ cho mọi người biết rằng những cái hố ấy phải chờ đến các quyển sau mới lấp.
Bốn là vấn đề khắc họa nhân vật.
Đây xem như sự hy sinh cho tư duy kết cấu tổng thể của quyển thứ nhất, chỉ đành chờ các phần sau từ từ tô điểm và đắp bồi thêm.
Tất nhiên, phương thức “bổ sung” mà tôi dự tính chưa chắc đã giống như điều mọi người hình dung, có lẽ sẽ điên rồ hơn chăng?
Có lẽ thế.
Năm là vấn đề thăng cấp ở giai đoạn đầu.
Đúng ra tôi nên đưa chi tiết “khi ngày tận thế đến gần, tác dụng phụ của ma dược danh sách thấp sẽ giảm đi rõ rệt” ra giải thích trước.
Làm như vậy thì việc Lumian thăng cấp nhanh ở các danh sách thấp mới không bị đường đột hay thiếu tính chân thực.
Dù sao Quỷ Bí cũng đã hoàn thành được vài năm, không phải ai cũng nhớ kỹ từng chi tiết nhỏ về sau.
Đến lúc tôi nhận ra điều này thì Lumian đã chuẩn bị thăng cấp thành “Kẻ Khiêu Khích” mất rồi, chỉ đành vội vã mượn lời Aurore để giải thích dặm vá lại một chút.
Để ngày mai đi, tôi sẽ đăng thẻ nhân vật của Aurore, phu nhân Pualis, Cha sở và nhóm ba người đại diện chính quyền lên.
Chia sẻ xong những điều này rồi, theo lệ cũ tôi xin phép xin nghỉ phép.
Vì cần hoàn thiện đề cương quyển thứ hai cũng như nghỉ ngơi điều chỉnh trạng thái, tôi xin nghỉ ba ngày rưỡi.
Trưa 12 giờ 30 phút thứ Sáu ngày 28 tới, tôi sẽ cập nhật chương đầu tiên của quyển hai.
Quyển thứ hai này, tôi nâng lên đặt xuống suy nghĩ mãi, cuối cùng lại chọn một tên quyển từng dùng qua, bởi vì nó quá đỗi phù hợp, chẳng thể tìm đâu ra từ ngữ thay thế.
Quyển 2: 《Kẻ Đuổi Theo Ánh Sáng》 — Hãy nhớ kỹ, ngươi là cát bụi, và rồi cũng sẽ trở về với cát bụi.
Quyển này cũng là một phần có dung lượng tương đối nhỏ, mọi người không cần so sánh nó với phần Người Không Mặt đâu.
Độ dài của nó chắc cũng chỉ khoảng hơn một trăm chương, không dài hơn “Cơn Mộng Y魇” bao nhiêu.
Đương nhiên, các phân đoạn tiếp theo chắc chắn cũng sẽ có những quyển dung lượng đồ sộ, tất cả đều phụ thuộc vào chủ đề, kết cấu và vai trò của từng quyển.
Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn bạn livy37 đã một lần nữa ủng hộ Bạch Ngân Minh.
Cuối cùng của cuối cùng, xin vé tháng!
Ừm, cuối cùng của cuối cùng của cuối cùng, xin giới thiệu với mọi người một cuốn sách:
Sách mới của Liễu Hạ: 《Tinh Hà Chi Thượng》.
Đường Phỉ, một thiếu niên lưu dân bước ra từ trong phế tích, mang theo đôi bàn tay khéo léo cùng gương mặt tuấn tú, gánh vác trách nhiệm mơ hồ và lời thề không bao giờ phụ bạc, từng bước từng bước tiến lên đỉnh cao tinh không.
Nếu như thần linh không còn ban phát lòng thương hại, vậy thì hãy để chúng ta thắp lên đếm lửa trại, đeo lên lưng thanh đại kiếm, trở thành những nắm xương tàn, hoặc là người hùng trong truyền thuyết.
Nói thật lòng, đồng âm tên của nhân vật chính khiến tôi không lỡ nhìn thẳng, nhưng đây vẫn là một cuốn sách hay.